Զբոսաշրջությունից առավել կախված երկրները ըստ ՀՆԱ-ում ունեցած մասնաբաժնի․ Ինֆոգրաֆիկա
Զբոսաշրջությունը խոշոր համաշխարհային ոլորտ է, որը կանխատեսումների համաձայն, 2025 թվականին համաշխարհային ՀՆԱ-ում կազմել է 11.7 տրիլիոն դոլար կամ ընդհանուր տնտեսական թողարկման մոտավորապես 10%-ը: Այնուամենայնիվ, դրա կարևորությունը զգալիորեն տարբերվում է տարբեր երկրներում։
Որոշ երկրների համար զբոսաշրջությունը լրացուցիչ եկամտի աղբյուր է: Մյուսների համար այն տնտեսական գործունեության կենտրոնական հենասյուն է։
| N | Երկիր | Զբոսաշրջության մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում (%) |
|---|---|---|
| 1 | Մակաո | 70.8 |
| 2 | Արուբա | 69.7 |
| 3 | Մալդիվներ | 68.1 |
| 4 | Անդորրա | 66.5 |
| 5 | Սենտ Լյուսիա | 53.8 |
| 6 | Գրենադա | 48.1 |
| 7 | Անտիգուա և Բարբուդա | 47.8 |
| 8 | Սեյշելյան կղզիներ | 46.6 |
| 9 | Բահամյան կղզիներ | 35.0 |
| 10 | Սենտ Քիթս և Նևիս | 32.9 |
Վարկանիշը գլխավորում են փոքր տնտեսությունները
Ցուցակը գլխավորում է Մակաոն՝ զբոսաշրջային ծախսերի ընդհանուր 32.4 միլիարդ դոլար ծավալով, որը կազմում է նրա 45.8 միլիարդ դոլար ՀՆԱ-ի 70.8%-ը։
Արուբայում կազմում է 69.7%-ը, մինչդեռ Մալդիվները (68.1%) և Անդորրան (66.5%) նույնպես իրենց տնտեսական եկամտի մոտ երկու երրորդը ստանում են զբոսաշրջությունից: Սենթ Լյուսիան զբաղեցնում է հինգերորդ տեղը, որտեղ զբոսաշրջությունը կազմում է ՀՆԱ-ի 53.8%-ը։
Ընդհանուր պատկերը պարզ է. փոքր կղզային պետությունները և հանգստավայրերի վրա հիմնված տնտեսությունները առաջատարն են: Սահմանափակ ներքին շուկաները և խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունների սակավությունը հաճախ միջազգային զբոսաշրջիկներին դարձնում են արտարժույթի եկամտի և զբաղվածության հիմնական աղբյուր։
Հայաստանը զբաղեցնում է 36-րդ հորիզոնականը՝ տուրիզմի մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում կազմում է 10․5%:
Դիվերսիֆիկացված տնտեսությունները վարկանիշում ավելի ցածր դիրքեր են զբաղեցնում
Միացյալ Նահանգները ցուցակում զբաղեցնում է 151-րդ տեղը, որտեղ միջազգային զբոսաշրջությունը կազմում է երկրի ՀՆԱ-ի ընդամենը 0.86%-ը, բացարձակ արժեքով 251.6 միլիարդ դոլարը։
Զբոսաշրջությունից ամենաքիչ կախված երկիրը Պապուա Նոր Գվինեան է, որտեղ զբոսաշրջությունը կազմում է նրա տնտեսական արդյունքի ընդամենը 0.01%-ը: Մնացած 47 երկրներում զբոսաշրջությունը կազմել է նրանց ՀՆԱ-ի 1%-ից պակաս։
Զբոսաշրջության կախվածությունը հայտնի զբոսաշրջային ուղղություններից վերածվում է նեղ զբոսաշրջային գոտիների
Նման ճանապարհորդություններից ավելի մեծ կախվածություն ունեցող երկրների կլաստերներ կան նաև Կենտրոնական Ամերիկայում, Արևելյան Եվրոպայում և Հարավարևելյան Ասիայում, որոնք հայտնի ուղղություններ են բյուջետային ճանապարհորդների համար։ Այս երկրները համարվում են մատչելի։
Չնայած տնտեսական օգուտները լավ փաստաթղթավորված են, զբոսաշրջությունից մեծապես կախված տնտեսությունները հատկապես խոցելի են համաշխարհային ցնցումների նկատմամբ։ Օրինակ՝ Արուբայի իրական ՀՆԱ-ն 2020 թվականին կրճատվել է 24%-ով, երբ համավարակը կաթվածահար էր արել զբոսաշրջությունը՝ բիզնեսի սեփականատերերին և քաղաքացիներին տնտեսական դժվարությունների մեջ գցելով։ Այդ ժամանակից ի վեր այն վերականգնվել է։
Մյուս կողմից, գերզբոսաշրջությունը կարող է ծանրաբեռնել տեղական բնակչությանը և առաջացնել տեղական լարվածություն։
