ՎԶԵԲ-ը նվազեցրել է տարածաշրջանի երկրների տնտեսական աճի կանխատեսումը՝ Իրանում պատերազմի պատճառով
Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) Իրանում ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմական գործողությունների բացասական հետևանքների պատճառով 2026 թվականի համար նվազեցրել է իր ծրագրերի իրականացման երկրներում տնտեսական աճի կանխատեսումը՝ հասցնելով 3,1%-ի։
Բանկի զեկույցի համաձայն՝ 2026 թվականին տնտեսական աճը 0,5 տոկոսային կետով պակաս կլինի նախորդ զեկույցում ակնկալվածից։ Այդ զեկույցը հրապարակվել էր փետրվարի 26-ին՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեմ հարվածների մեկնարկից ընդամենը երկու օր առաջ։ 2027 թվականի աճի կանխատեսումը նվազեցվել է 0,1 տոկոսային կետով՝ մինչև 3,6%։
«Մերձավոր Արևելքում հակամարտության ֆոնին, որը հանգեցրել է էներգակիրների գների աճի և մատակարարման շղթաների խափանումների, 2026 թվականի առաջին եռամսյակում տնտեսական աճի տեմպերը դանդաղել են։ Գնահատումների համաձայն՝ տարեկան կտրվածքով տնտեսական աճը կազմել է 2,9%։ Վերջին տվյալները վկայում են ՎԶԵԲ-ի տարածաշրջանների մի շարք խոշոր տնտեսություններում, այդ թվում՝ Եգիպտոսում, Ղազախստանում, Ռումինիայում, Թուրքիայում և Ուկրաինայում, սպասվածից ավելի թույլ ցուցանիշների մասին։ Ակնկալվում է, որ ՎԶԵԲ-ի տարածաշրջաններում աճը 2025 թվականի 3,4%-ից կդանդաղի մինչև 3,1%՝ 2026 թվականին, իսկ 2027 թվականին կաճի մինչև 3,6%։ Սա համապատասխանաբար 0,5 և 0,1 տոկոսային կետով ցածր է 2026 թվականի փետրվարյան սպասումներից»,— նշվում է զեկույցում։
Լոնդոնում կենտրոնակայան ունեցող բանկում նշել են, որ հակամարտության սրացումը, հանգեցնելով նավթի և գազի գների աճի, մեծացրել է ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում գազի գների տարբերությունը, որը «գերազանցել է հնգապատիկ մակարդակը՝ բացասաբար ազդելով եվրոպական տնտեսության մրցունակության վրա»։
Իրավիճակն ըստ երկրների և տարածաշրջանների
Զեկույցում, ավանդույթի համաձայն, ներկայացված է իրավիճակի վերլուծությունն ըստ տարածաշրջանների և երկրների։ 2026 թվականի կանխատեսման առավել զգալի նվազումը՝ 1,7 տոկոսային կետով, մինչև 2,5%, գրանցվել է Միջերկրածովյան տարածաշրջանի հարավային և արևելյան երկրներում՝ Եգիպտոսում, Հորդանանում, Իրաքում, Լիբանանում, Մարոկկոյում և Թունիսում։ 2027 թվականին այստեղ ՀՆԱ-ի միջին աճը պետք է կազմի 4,2%։
Հաջորդը Հարավարևելյան Եվրոպան է՝ Բուլղարիան և Ռումինիան։ Այստեղ միջին աճի տեմպերը 2026 թվականին կկազմեն 0,5%, իսկ 2027 թվականին՝ 2%։ Կանխատեսումները նվազեցվել են համապատասխանաբար 1 և 0,3 տոկոսային կետով։
Ենթասահարական Աֆրիկայի վեց երկրներում՝ Բենինում, Գանայում, Քենիայում, Կոտ դ’Իվուարում, Նիգերիայում և Սենեգալում, ՀՆԱ-ի աճը, կանխատեսումների համաձայն, այս տարի 0,3 տոկոսային կետով կնվազի՝ մինչև 4,7%, իսկ 2027 թվականին՝ 0,1 տոկոսային կետով՝ մինչև 4,8%։
Արևելյան Եվրոպայի և Կովկասի երկրների՝ Հայաստանի, Վրաստանի, Մոլդովայի համար աճի կանխատեսումը նվազեցվել է 0,1 տոկոսային կետով՝ մինչև 2,8%։ 2027 թվականի գնահատականը մնացել է անփոփոխ՝ 3,9%։
Առավել զգալի նվազումը սպասվում է Մոլդովայում՝ 0,2 տոկոսային կետով, մինչև 2,8%։
Կենտրոնական Եվրոպայի և Բալթյան երկրների՝ Հունգարիայի, Լատվիայի, Լիտվայի, Լեհաստանի, Սլովակիայի, Սլովենիայի, Խորվաթիայի և Էստոնիայի ՀՆԱ-ի աճը 2026 թվականին պետք է կազմի 2,8%՝ 0,1 տոկոսային կետով պակաս նախորդ կանխատեսումից, իսկ 2027 թվականին՝ 2,5%՝ 0,2 տոկոսային կետով պակաս։
ՎԶԵԲ-ի կանխատեսմամբ՝ Արևմտյան Բալկաններում՝ Ալբանիայում, Բոսնիա և Հերցեգովինայում, Հյուսիսային Մակեդոնիայում, Սերբիայում, Չեռնոգորիայում, ինչպես նաև չճանաչված Կոսովոյում, ՀՆԱ-ի աճը 2026 թվականին կնվազի 0,2 տոկոսային կետով՝ մինչև 2,9%։ 2027 թվականի կանխատեսումը չի փոխվել և կազմում է 3,5%։
Միակ տարածաշրջանը, որտեղ տնտեսական աճի տեմպերի սպասումները մնացել են անփոփոխ, Կենտրոնական Ասիան է Այստեղ աճը 2026 թվականին կանխատեսվում է 5,6%, իսկ 2027 թվականին՝ 5,3%։
Բելառուսի տնտեսության աճն ընթացիկ տարվա արդյունքներով պետք է լինի փետրվարին սպասվածից 0,2 տոկոսային կետով պակաս՝ կազմելով 1,1%։ 2027 թվականին աճը կանխատեսվում է նույն՝ 1,5% մակարդակում։