ԵՄ-ն նոր գործիքներ է պատրաստում չինական արտահանման դեմ պայքարի համար
Եվրոպական միությունը կանգնած է Չինաստանի հետ լայնածավալ առևտրային դիմակայության շեմին։ Բրյուսելում «China Shock 2.0» անվանվող երևույթը՝ էլեկտրամոբիլների, արևային վահանակների, մարտկոցների, պողպատի և քիմիական արտադրանքի սուբսիդավորվող արտահանման կտրուկ աճը, այլևս տեսական ռիսկ չէ, այլ տնտեսական իրականություն։ Մայիսի 29-ին Չինաստանի հարցով Եվրահանձնաժողովի փակ նիստից հետո պարզ դարձավ, որ Պեկինի հնարավոր պատասխան քայլերը չեն կանգնեցնելու ԵՄ գործադիր իշխանությանը։
ԵՄ-ն պատրաստում է ինքնուրույն առևտրային պաշտպանության նոր գործիքակազմ։ Դրա առանցքային տարրը լինելու է այսպես կոչված «ավելցուկային արտադրական հզորությունների գործիքը»՝ միջոլորտային պաշտպանական մեխանիզմ, որը պետք է սահմանափակի Չինաստանի մուտքը ԵՄ շուկաներ այն դեպքերում, երբ Պեկինի արդյունաբերական ավելցուկային հզորությունները սպառնում են եվրոպական ռազմավարական ոլորտներին։ Այն կարող է լրացնել արդեն հաստատված Հարկադրանքի դեմ գործիքը՝ Anti-Coercion Instrument-ը, ինչպես նաև կիբեռանվտանգության ավելի խիստ կանոնները, որոնք կարող են սահմանափակել չինական մատակարարների մասնակցությունը կարևորագույն թվային ենթակառուցվածքներում։
Բրյուսելում այս քայլերը ներկայացվում են ոչ թե որպես պրոտեկցիոնիզմ, այլ որպես պատասխան Չինաստանի պետական տնտեսական մոդելի հետևանքներին։ Չինաստանում արտադրական քրոնիկ ավելցուկային հզորությունները արտահանվում են այնպիսի գներով, որոնց հետ եվրոպական արտադրողները դժվարությամբ են մրցակցում։ ԵՄ-ի՝ Չինաստանի հետ ապրանքային առևտրի դեֆիցիտը հասել է ռեկորդային մակարդակների, իսկ Չինաստանը COVID-19-ի համավարակից հետո համաշխարհային արտահանման մեջ իր մասնաբաժնով առաջ է անցել ԵՄ-ից։
Պեկինը, իր հերթին, նախընտրում է պատասխան միջոցներ, ոչ թե բանակցություններ։ Ապրիլի 7-ին ընդունված արդյունաբերական և մատակարարման շղթաների անվտանգության կանոնակարգը Չինաստանին հնարավորություն է տալիս բացահայտել, իր գնահատմամբ, խտրական օտարերկրյա միջոցները և կիրառել հակաքայլեր, այդ թվում՝ մատակարարման շղթաների խախտումների հետաքննություններ։ Սա լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում Չինաստանում գործող եվրոպական ընկերությունների համար։
Եվրահանձնաժողովը պնդում է, որ ներկայիս առևտրային հարաբերությունները Չինաստանի հետ «կայուն չեն», և եվրոպական արդյունաբերական բազան պաշտպանելու համար անհրաժեշտ են պաշտպանական միջոցներ։ Սակայն ԵՄ խորհրդում միասնականություն չկա։ Ֆրանսիան, Իտալիան, Նիդեռլանդները և Լիտվան հանդես են գալիս ավելի արագ և խիստ քայլերի օգտին, մինչդեռ Իսպանիան արդեն հեռացել է այդ դիրքորոշումից, իսկ Գերմանիան, հաշվի առնելով իր արտահանման շահերը, շարունակում է զգուշավոր մոտեցում պահպանել։
Հոդվածի հիմնական շեշտադրումն այն է, որ Չինաստանի արտադրական ավելցուկային հզորությունները միայն ԵՄ-ի խնդիր չեն, այլ գլոբալ մարտահրավեր են։ Չինական էժան «կանաչ» տեխնոլոգիաների արտահանման աճը ճնշում է ոչ միայն եվրոպական, այլև ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի, Հարավային Կորեայի և զարգացող տնտեսությունների արտադրողներին։ Այդ պատճառով ԵՄ-ի մեկուսացված և մասնատված պատասխանը կարող է թույլ տալ Չինաստանին կիրառել «բաժանիր և տիրիր» ռազմավարություն։
Այդ համատեքստում ավելի տրամաբանական է դառնում G7-ի շրջանակում համակարգված արձագանքի ձևավորումը։ Սպասվում է, որ հաջորդ ամիս Ֆրանսիայի կազմակերպած Էվիանի G7 գագաթնաժողովում կքննարկվեն գլոբալ տնտեսական անհավասարակշռությունները և դրանցում Չինաստանի դերը։ Հոդվածի եզրակացությունն այն է, որ Եվրահանձնաժողովի վճռականությունը կարևոր է, սակայն առանց ԵՄ անդամների և G7 գործընկերների միասնականության այն կարող է վտանգավոր լինել։ Եվրոպային անհրաժեշտ է ոչ թե Չինաստանից լիակատար անջատում, այլ արդար մրցակցության վերականգնում և վտանգավոր կախվածությունների նվազեցում։