Ինչպե՞ս հավի միսը դարձավ աշխարհում ամենապահանջված մսատեսակը
Հավի միսը դարձել է աշխարհում ամենատարածված մսատեսակը՝ շարունակելով ամրապնդել իր դիրքերը սննդամթերքի համաշխարհային շուկայում։ Financial Times-ի տվյալներով՝ հավերի համաշխարհային արտադրությունը հասել է 76.2 մլրդ գլխի՝ նախկին 48.3 մլրդ-ի դիմաց։
Արտադրության աճի հիմնական շարժիչը Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանն է, որին հաջորդում են Ամերիկան և Եվրոպան։ Ընդ որում, համաշխարհային պահանջարկի մեկ երրորդը ձևավորում են ընդամենը երկու երկրներ՝ Չինաստանը և ԱՄՆ-ն։
Rabobank-ի թռչնաբուծության ոլորտի միջազգային փորձագետ Նան-Դիրկ Մուլդերի խոսքով՝ հավի մսի արտադրության աճն արագացել է, և ներկայում դժվար է գտնել շուկա, որտեղ դրա նկատմամբ պահանջարկը նվազում է։
Կանզասի համալսարանի գյուղատնտեսական տնտեսագետ Գլին Թոնսորը նույնպես համոզված է, որ ոլորտի աճի ներուժը դեռ սպառված չէ։ «Մենք դեռ հեռու ենք գագաթնակետից», — նշել է նա։
Հավի մսի պահանջարկի աճը պայմանավորված է մի շարք տնտեսական առավելություններով՝ համեմատաբար մատչելի գնով, կերի արդյունավետ օգտագործմամբ, արտադրական կարճ ցիկլով և սպառման նկատմամբ մշակութային ու կրոնական սահմանափակումների համեմատաբար փոքր թվով։
Նույնիսկ McDonald’s-ը, որի բիզնեսը ձևավորվել է տավարի մսով բուրգերների շուրջ, ընդունել է, որ հավի մսի համաշխարհային շուկան երկու անգամ գերազանցում է տավարի մսի շուկային և զարգանում ավելի արագ։
Այս միտումը փոխում է նաև արագ սննդի ոլորտի խոշոր ընկերությունների ռազմավարությունը։ McDonald’s-ը ընդլայնում է հավի մսով ուտեստների առաջարկը, իսկ Popeyes-ը և Shake Shack-ը զարգացնում են հավի մսով սենդվիչների տեսականին։ Chick-fil-A-ն ԱՄՆ-ում վաճառքների ծավալով բարձրացել է երրորդ հորիզոնական։
ԱՄՆ գյուղատնտեսության նախարարության տվյալներով՝ երկրում հավի մսի սպառումը երկարաժամկետ կտրվածքով զգալիորեն աճել է, մինչդեռ տավարի մսի նկատմամբ պահանջարկը հետևողականորեն նվազել է։
Չնայած աճող պահանջարկին՝ արդյունաբերական թռչնաբուծությունը բախվում է լուրջ սահմանափակումների։
Թռչնագրիպի բռնկումները պարբերաբար խաթարում են մատակարարման շղթաները, իսկ բնապահպանական մտահոգություններն ու տեղի բնակիչների դիմադրությունը դժվարացնում են նոր ֆերմաների և վերամշակող գործարանների կառուցումը։
Մեծ Բրիտանիայում դատարանի որոշմամբ հավի գոմաղբը դասակարգվել է որպես թափոն, ոչ թե գյուղատնտեսական արտադրանք, ինչը լրացուցիչ խնդիրներ է ստեղծել ֆերմերների համար։ Խորվաթիայում և Մալյորկայում խոշոր ներդրումային նախագծեր չեղարկվել են հանրային բողոքների հետևանքով։
Ֆրանսիացի ֆերմեր Ժան-Իվ Գերոն ընդգծել է ոլորտի հիմնական հակասությունը. «Անհամատեղելիություն կա այն ամենի միջև, ինչ մարդիկ ասում և մերժում են որպես քաղաքացիներ, և այն ամենի, ինչ ցանկանում են ուտել որպես սպառողներ։ Մենք ամեն օր ապրում ենք այս հակասությամբ»։
Փորձագետների կանխատեսմամբ՝ թռչնաբուծության զարգացման հաջորդ փուլում առաջնահերթություն կդառնա տեղական արտադրության ընդլայնումը՝ պարենային անվտանգության ապահովման և աշխատատեղերի ստեղծման նպատակով։
Սաուդյան Արաբիան արդեն մեծացնում է հավի մսի արտադրությունն իր տարածքում, իսկ Չինաստանը ձգտում է ամրապնդել դիրքերը որպես արտահանող։
Միաժամանակ Yum China-ն ընդլայնում է KFC ռեստորանների ցանցը՝ բացելով հարյուրավոր նոր մասնաճյուղեր։
Թռչնաբուծության միջազգային խորհրդի նախագահ Ռիչարդ Գրիֆիթսի գնահատմամբ՝ ոլորտի հետագա աճի հիմնական խոչընդոտը կարող է լինել ոչ թե պահանջարկի պակասը, այլ արտադրական հզորությունների ընդլայնման թույլտվությունների սահմանափակ հասանելիությունը։
«Եթե մենք լրջորեն ենք վերաբերվում պարենային անվտանգությանը, մեզ ավելի շատ ֆերմաներ և ենթակառուցվածքներ են անհրաժեշտ։ Սակայն մենք դրանք չենք ստանում», — ընդգծել է նա։
Այսպիսով, հավի մսի համաշխարհային շուկայի հետագա զարգացումը մեծապես կախված կլինի արտադրական հզորությունների ընդլայնումից, ենթակառուցվածքներում ներդրումներից և կարգավորող խոչընդոտների հաղթահարումից։