Ֆինանսական

USD BUY - 396.00+0.00 USD SELL - 398.00-1.00
EUR BUY - 419.00+0.00 EUR SELL - 424.00-2.00
OIL:  BRENT - 90.57+0.66 WTI - 85.87+0.85
COMEX:  GOLD - 2404.80+1.31 SILVER - 28.92+1.30
COMEX:  PLATINUM - 982.50-0.71
LME:  ALUMINIUM - 2555.00+2.45 COPPER - 9576.00+1.25
LME:  NICKEL - 17846.00+0.28 TIN - 32230.00-0.38
LME:  LEAD - 2185.00+0.39 ZINC - 2774.50-1.91
FOREX:  USD/JPY - 154.31+0.38 EUR/GBP - 1.0611-0.33
FOREX:  EUR/USD - 1.0611-0.33 GBP/USD - 1.2425-0.25
STOCKS RUS:  RTSI - 1166.92+0.12
STOCKS US: DOW JONES - 37735.11-0.65 NASDAQ - 15885.02-1.79
STOCKS US: S&P 500 - 5061.82-1.20
STOCKS JAPAN:  NIKKEI - 38471.20-1.94 TOPIX - 2697.11-2.04
STOCKS CHINA:  HANG SENG - 16248.97-2.12 SSEC - 3007.07-1.65
STOCKS EUR:  FTSE100 - 7965.53-0.38 CAC40 - 8045.11+0.43
STOCKS EUR:  DAX - 18026.58+0.54
16/04/2024  CBA:  USD - 395.24-0.52 GBP - 491.92-2.46
16/04/2024  CBA:  EURO - 419.98-1.78
16/04/2024  CBA:  GOLD - 29788.36-768.27 SILVER - 361.39-7.92
Համաշխարհային բանկ. Հայաստանի տնտեսական զարգացման ամփոփագիրը՝ փետրվար, 2024թ.
19/02/2024 21:32
Կիսվել

Համաշխարհային բանկ. Հայաստանի տնտեսական զարգացման ամփոփագիրը՝ փետրվար, 2024թ.

Տնտեսական ակտիվության աճի տեմպը 2023 թ. դեկտեմբերին չափավորվել է` հասնելով 9.5 տոկոսի: Թանկարժեք զարդերի արտադրության ու արտահանման ծավալները շարունակել են ռեկորդային աճի տեմպ գրանցել 2023 թ. դեկտեմբերին։ Հունվարին գները նվազեցին 0.9 տոկոսով (ՆՏՆԺՀ): ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ փոխարժեքը համեմատաբար 2024 թ. սկզբից համեմատաբար կայուն է եղել: Դեկտեմբերին մեծ պակասուրդը կազմել է 2023 թ. ընդհանուր պակասուրդի երկու երրորդը: Ֆինանսական հատվածի ցուցանիշները մնացել են կայուն:

Տնտեսական ակտիվության աճի տեմպը չափավորվեց` 2023 թ. դեկտեմբերին հասնելով 9.5 տոկոսի (ՆՏՆԺՀ/ իրական արտահայտությամբ)` 2023 թ. նոյեմբերի 11.2 տոկոսից (Գծապատկեր 1): Դեկտեմբերին արդյունաբերական արտադրանքի թողարկման ծավալների աճը նոյեմբերի 23.8 տոկոսից նվազեց մինչև 20 տոկոս (ՆՏՆԺՀ), ինչը հիմնականում պայմանավորված էր մշակող արդյունաբերության, ինչպես նաև էլեկտրականության ու էներգիայի արտադրության աճի դանդաղմամբ: Այդուամենայնիվ, մշակող արդյունաբերությունն աճել է 28 տոկոսվ, ինչը հիմնականում պայմանավորված է եղել ոսկու և թանկարժեք զարդերի արտադրության ծավալների 9.4 անգամ ավելացմամբ (ՆՏՆԺՀ), որը շարունակել է աճել, և դրան նպաստել են ոլորտում կատարվող ներդրումներն ու հումքի ներմուծման շուկաների դիվերսիֆիկացումը: Շինարարության ոլորտի աճը դեկտեմբերին (ՆՏՆԺՀ) մնացել է կայուն` 11.5 տոկոս: Առևտուրը շարունակել է աճել արագ տեմպով` 36 տոկոս դեկտեմբերին (ՆՏՆԺՀ), ինչը բարձր է նոյեմբերի 32 տոկոսից (ՆՏՆԺՀ): Ծառայությունների ոլորտի աճը (չհաշված առևտուրը) բարձրացել է` նախորդ ամսվա 2.4 տոկոսից (ՆՏՆԺՀ) հասնելով 3.4 տոկոսի:

2023 թվականին տնտեսական ակտիվությունն աճեց 9.4 տոկոսով (ՆՏՆԺՀ)` գերազանցելով ակնկալիքները: Պահանջարկի կողմում` մասնավոր սպառման աճին նպաստել է միջին աշխատավարձերի 12  տոկոսով  իրական  աճը, զբաղվածության բարելավվումը և տարվա վերջին եռամսյակում տեղահանված բնակչությանը կառավարության կողմից տրամադրվող կանխիկ փոխանցումները:

Զուտ դրամական փոխանցումները (ինչպես առևտրային, այնպես էլ ոչ առևտրային) դեկտեմբերին (ՆՏՆԺՀ) նվազել են 47.2 տոկոսով, սակայն 4 անգամ գերազանցել են նախորդ ամսվա ցուցանիշը: Դրամական փոխանցումների ներհոսքերը կրճատվել են 19.4 տոկոսով (ՆՏՆԺՀ), ինչը պայմանավորված է Ռուսաստանից ներհոսքերի 30 տոկոս կրճատմամբ (Գծապատկեր 2): Մյուս կողմից, արտահոսքերն ավելացան 9.6 տոկոսով (ՆՏՆԺՀ), իսկ հիմնական ուղղություններն էին Մոնակոն, Ռուսաստանը, ԱՄէ-ն ու ԱՄՆ-ն:

2024 թ. հունվարին գրանցվեց գների 0.9 տոկոս անկում (ՆՏՆԺՀ), որը պայմանավորված է պարենային գների 5.8 տոկոս անկմամբ (ՆՏՆԺՀ): Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկը շարունակեց թուլացնել դրամավարկային պայմանները` 50 բազիսային կետով նվազեցնելով վերաֆինանսավորման դրույքաչափը (հասցնելով 8.75) տնօրենների խորհրդի հունվարի 30-ի նիստի ժամանակ (Գծապատկեր 3):

Արտահանման աճը պահպանվել է բացառիկ բարձր մակարդակում` պայմանավորված ոսկու և թանկարժեք զարդերի բարձր արտահանման ծավալներով: Ապրանքների արտահանման ծավալները 2023 թվականի դեկտեմբերին աճել են 137 տոկոսով (ՆՏՆԺՀ): Դա պայմանավորված էր թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերի արտահանման ծավալների 11 տոկոս ավելացմամբ, որի մասնաբաժինն արտահանման ընդհանուր ծավալներում ավելացել է` 2022 թվականի դեկտեմբերի 17 տոկոսից հասնելով 73.2 տոկոսի` 2023 թվականի դեկտեմբերին: Կոշկեղենի, տեքստիլի, կաշվի և մորթու արտահանման ծավալներն ավելացել են, համապատասխանաբար, 183, 86 և 74 տոկոսով: Արաբական Միացյալ Էմիրությունները այժմ հանդիսանում է արտահանման առաջատար ուղղություն, և արտահանումները դեկտեմբերին ավելացել են 15 անգամ (ՆՏՆԺՀ): Ներմուծման ծավալներն աճել են 34 տոկոսով, ինչը հիմնականում պայմանավորված է թանկարժեք և կիսաթանկարժեք մետաղներով: 2023 թվականի հանրագումարային տվյալներով, արտահանման ու ներմուծման ծավալներն ավելացել են, համապատասխանաբար, 55 և 40 տոկոսով:

ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ փոխարժեքը համեմատաբար կայուն է եղել 2024 թվականի սկզբից, թեև փետրվարի սկզբին մոտավորապես 2 տոկոսով ավելի թույլ է եղել ՆՏՆԺՀ արտահայտությամբ (Գծապատկեր 4): Միջազգային պահուստները 2024 թ. հունվարի ավարտի դրությամբ կազմել են 3.6 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, ինչը մոտ է 2023 թ. տարեվերջի մակարդակին (Գծապատկեր 5):

2023 թ. դեկտեմբերին գրանցվել է բյուջեի 126 միլիարդ ՀՀ դրամ պակասուրդ, որը կազմում է 2023 թ. ընդհանուր` 189 միլիարդ ՀՀ դրամ պակասուրդի երկու երրորդը: Հարկային եկամուտները 25.2 տոկոսով (ՆՏՆԺՀ) ավելացան դեկտեմբերին, ինչը պայմանավորված էր բոլոր ուղղություններով ավելացմամբ: Շահութահարկն ու այլ հարկերն ավելացան, համապատասխանաբար, 57 տոկոսով և 2.6 անգամ (ՆՏՆԺՀ), ինչը պայմանավորված էր կենսունակ տնտեսական ակտիվությամբ: Գրանցված փոխանցումներն ավելացան 254 տոկոսով (ՆՏՆԺՀ)` փոխհատուցելով անցած ամիսների թերի կատարողականը ծրագրային դրամաշնորհների առնչությամբ: Ծախսերն ավելացան 29 տոկոսով` պայմանավորված կապիտալ ծախսերի ավելացմամբ (76 տկոս, ՆՏՆԺՀ)` հիմնականում պաշտպանական ոլորտին կատարվող հատկացումների ավելացման պատճառով: Ընթացիկ ծախսերի 16 տոկոս աճը (ՆՏՆԺՀ) պայմանավորված է եղել 35 տոկոս սոցիալական հատկացումների ավելացմամբ որը տեղի է ունեցել տեղահանված անձանց կարիքների բավարարման նպատակով: 2023 թվականին բյուջեում գրանցվել է ՀՆԱ-ի 2 տոկոսի չափով հանրագումարային պակասուրդ, որն, ըստ ամենայնի կաճի կառավարության կողմից ստանձնած Լեռնային Ղարաբաղի1 ֆինանսական պարտավորությունների մասը ներառելուց հետո: Պակասուրդը գերֆինանսավորվել է ներքին աղբյուրներից, իսկ արտաքին ֆինանսավորման զուտ մարումը 223 միլիարդ ՀՀ դրամ է:

Ֆինանսական համակարգը դեկտեմբերին պահպանել է կայունությունը` եկամտաբերության ցուցանիշների աննշան շեղմամբ: Վարկերն ու ավանդներն աճել են, համապատասխանաբար, 1.9 և 1 տոկոսով (ՆԱՀ), և երկուսն էլ հիմնականում պայմանավորված է եղել դրամով արտահայտված ֆինանսական միջոցներով: Կապիտալի համարժեքության գործակիցը չնչին նվազել է` դեկտեմբերին հասնելով  19.9 տոկոսի, նոյեմբերի 20.1 տոկոսից, մինչդեռ չաշխատող վարկերի գործակիցը ընդհանուր վարկերի համեմատ դեկտեմբերին հասել է 2.4 տոկոսի` նախորդ ամսվա 2.8 տոկոսի փոխարեն: Շահութաբերությունը ըստ ակտիվների, որը բանկային համակարգի շահութաբերության ցուցիչ է, նվազել է` նախորդ ամսվա 3.3 տոկոսից հասնելով 2.7 տոկոսի:

Համաշխարհային բանկ. Հայաստանի տնտեսական զարգացման ամփոփագիրը՝ փետրվար, 2024թ.

Գծապատկեր 1. Տնտեսական ակտիվության աճը դեկտեմբերին թուլացավ` հասնելով 9.5 տոկոսի, թեև դեռևս սպասվածից բարձր էր (Տնտեսական ակտիվության ինդեքս, փոփոխությունը ՆՏՆԺՀ, %)։ Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ։

Համաշխարհային բանկ. Հայաստանի տնտեսական զարգացման ամփոփագիրը՝ փետրվար, 2024թ.

Գծապատկեր 2. 2023 թ. դեկտեմբերին զուտ դրամական փոխանցումները կրճատվեցին նախորդ տարվա համեմատ (հազար ԱՄՆ դոլար)։ Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ։

Համաշխարհային բանկ. Հայաստանի տնտեսական զարգացման ամփոփագիրը՝ փետրվար, 2024թ.

Գծապատկեր 3. 2024 թ. հունվարին գրանցվել է գների 0.9 տոկոս անկում (ՍԳՀ գնաճ, ՆՏՆԺՀ, փոփոխություն, %)։ Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ։

Համաշխարհային բանկ. Հայաստանի տնտեսական զարգացման ամփոփագիրը՝ փետրվար, 2024թ.

Գծապատկեր 4. 2024 թվականին ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ փոխարժեքը մնացել է համեմատաբար կայուն (ինդեքս. 2020 թ. մարտի 2 = 100)։ Աղբյուրը՝ ՀՀ ԿԲ։

—————-

[1]. Համաշխարհային բանկը համապատասխան տարածքների իրավական կամ այլ կարգավիճակի վերաբերյալ որևէ դատողություն անելու կամ կողմերի պահանջների վերջնական լուծմանը վնաս հասցնելու մտադրություն չունի:

Զեկույցը կազմեց ավագ տնտեսագետ Արմինե Մանուկյանը

16/04/2024
դրամ
Դոլար (USD)
395.24
-0.52
Եվրո (EUR)
419.98
-1.78
Ռուբլի (RUR)
4.20
-0.03
Լարի (GEL)
148.12
-0.35
29788.36
-768.27
Արծաթ
361.39
-7.92