OIL:  BRENT - 71.97-0.06% WTI - 64.00+0.00%
COMEX:  GOLD - 1277.90+0.00% SILVER - 14.97+0.00%
COMEX:  PLATINUM - 907.00 +0.00%
LME:  ALUMINIUM - 1854.50+0.00% COPPER - 6456.00+0.00%
LME:  NICKEL - 12700.00+0.00% TIN - 20350.00+0.00%
LME:  LEAD - 1939.00+0.00% ZINC - 2761.00+0.00%
FOREX:  USD/JPY - 111.91+0.00% EUR/GBP - 0.8649+0.03%
FOREX:  EUR/USD - 1.1247+0.12% GBP/USD - 1.2999+0.05%
STOCKS RUS:  MICEX - % RTSI - 1260.82 -0.12%
STOCKS US: DOW JONES - 26559.54+0.00% NASDAQ - 7998.06+0.00%
STOCKS US: S&P 500 - 2905.03 +0.00%
STOCKS JAPAN:  NIKKEI - 22200.56 +0.50% TOPIX - 1616.93 +0.12%
STOCKS CHINA:  HANG SENG - 29963.26 +0.00% SSEC - 3270.80 +0.63%
STOCKS EUR:  FTSE100 - 7459.88+0.00% CAC40 - 5580.38+0.00%
STOCKS EUR:  DAX - 12222.39+0.00%
19/04/2019  CBA:  USD - 482.31 AMD -0.54 GBP - 627.00 AMD -1.24
19/04/2019  CBA:  EURO - 542.36 AMD -0.89
19/04/2019  CBA:  GOLD - 19781.8 AMD -24.48 SILVER - 231.9 AMD -0.96
19/04/2019  CBA:  PLATINUM - 13800.9 AMD +46.65
17/05/2016  NASDAQ OMX ARMENIA:   USD/AVG - 477.75 AMD -2.70
2019-2020 թ․թ․-ին Հայաստանը պետական պարտքից պետք է վճարի 900 միլիոնից մինչև 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլար մայր գումար և տոկոսներ
24-08-2018 16:02 • 2.5K

2019-2020 թ․թ․-ին Հայաստանը պետական պարտքից պետք է վճարի 900 միլիոնից մինչև 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլար մայր գումար և տոկոսներ

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած տնտեսության զարգացման նոր հայեցակարգի ներդրմանն ընդառաջ, ինչպես նաև նախկին իշխանության թողած ժառանգությունը ամփոփելու և գործող իշխանության գործունեության մեկնարկային պայմանների ուսումնասիրության համար որպես «Ելման կետ» դիտարկենք ՀՀ պետական պարտքի միտումները նախորդ տասնամյակում:

2008թ-ի տարեսկզբի համեմատ Հայաստանի համախառն պետական պարտքը 10 տարվա ընթացքում աճել է գրեթե 4 անգամ: Այդ ժամանակահատվածում Հայաստանի իշխանությունները տարեկան կուտակել են միջինը գրեթե կես միլիարդ ԱՄՆ դոլար պարտք:

2008-ի տարեսկզբի դրությամբ ՀՀ համախառն պետական պարտքը կազմել է 1 մլրդ 696 մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ արդեն 2017-ին այն հասել է 6 մլրդ 774 մլն ԱՄՆ դոլարի՝ ավելանալով գրեթե 300%-ով: Պետպարտքի նման սրընթաց աճի հետևանքով Հայաստանի պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցությունը մոտեցել է 60%-ի սահմանագծին (58.9%), որն օրենսդրությամբ թույլատրված առավելագույն շեմն է:

Հատկանշական է, որ պետական պարտքն օրենսդրությամբ սահմանված առավելագույն շեմին մոտեցել էր դեռևս 2015թ-ին, և այդ ժամանակ կառավարությունը նոր պարտք վերցնելու հնարավորություն չուներ: Սակայն պարտք վերցնելու կարիքն ավելի գերակա էր, և ժամանակի իշխանությունները որոշեցին դիմել խորամանկ քայլի. 2015թ-ի հունիսին կառավարության առաջարկով «Պետական պարտքի մասին» օրենքում կատարվեցին փոփոխություններ, որով Կենտրոնական բանկի պարտքը դուրս հանվեց պետական պարտքի ընդհանուր ծավալից: Այդ փոփոխության արդյունքում պետական պարտք սկսեց համարվել միայն կառավարության կուտակած պարտքը, ինչն այդ ժամանակվա իշխանություններին նոր պարտքեր վերցնելու հնարավորություն ստեղծեց:

2017թ-ին Հայաստանի արտաքին պետական պարտքը 2007-ի համեմատությամբ ավելացել է 4 մլրդ 046 մլն ԱՄՆ դոլարով կամ 3.8 անգամ, իսկ ներքին պարտքը՝ 1 մլրդ 031.8 մլն ԱՄՆ դոլարով կամ 5.16 անգամ:

Կառավարության արտաքին պարտքի մեծ մասը՝ 84.1%-ը, բաժին է ընկնում միջազգային կազմակերպություններին: Ամենախոշոր վարկատուներն են Զարգացման միջազգային ընկերակցությունը (27.6%), Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկը (16.8%) և Ասիական զարգացման բանկը (16.2%): Օտարերկրյա պետություններին բաժին է ընկնում կառավարության արտաքին պարտքի 15.1%-ը, այդ թվում՝ Ռուսաստանի Դաշնությանը՝ 6.7%, Ճապոնիային՝ 5.9%, Գերմանիային՝ 4%։ Կենտրոնական բանկի արտաքին պարտքի մեծ մասը՝ 56.6%-ը բաժին է ընկնում Արժույթի միջազգային հիմնադրամին, շուրջ 20%-ը՝ Գերմանիային (KfW):

Ուսումնասիրելով պետական պարտքի վերջին տասնամյակի միտումները` կարող ենք ասել, որ նոր կառավարության համար պետական պարտքի արդյունավետ կառավարումն օրակարգային է: Պետական պարտքի մարման առաջին խոշոր չափաբաժինն ընկած է 2019-2020թթ-ին։ Այդ ընթացքում Հայաստանը պետք է վճարի 900 միլիոնից մինչև 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլար մայր գումար և տոկոսներ։ Դա կկազմի բյուջեի մեկ երրորդից ավելին, և այդ բեռը մեծ ազդեցություն է ունենալու տնտեսության ծանրաբեռնվածության, ինչպես նաև մինչ այդ թվականը վարվող բյուջետային քաղաքականության վրա:

Հայաստանը պարտքերը վճարելուց խուսափելու դեպքում կզրկվի նոր վարկեր ստանալու հնարավորությունից, ինչն աղետալի հետևանք կարող է ունենալ տնտեսության վրա: Պետական պարտքի մարման բեռն ընկած է պետական բյուջեի վրա, հետևաբար, պարտքը պատկանում է ցանկացած ՀՀ քաղաքացու, ով այս կամ այն կերպ հարկ է վճարում պետական բյուջե: Այսօր Հայաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացի «իր ուսերին» ունի նախորդ իշխանությունների կողմից կուտակված շուրջ 2268,5 դոլար պարտք:

Պանդուխտ Մարտիրոսյան

Beeline Հայաստան - Հեռահաղորդակցական ծառայություններ ձեր բիզնեսի համար:
Լրահոս
Արտարժույթ
10:52 20/04 Առք Վաճառք
AMD / USD 481.50 483.50
AMD / EUR 540.00 545.00
AMD / RUR 7.51 7.61
դոլար
դոլար
ԿԲ Փոխարժեքներ
19/04/2019
Դոլար / Դրամ
482.31
-0.54
Եվրո / Դրամ
542.36
-0.89
Ռուբլի / Դրամ
7.54
+0.00
Ֆունտ / Դրամ
627.00
-1.24
ԿԲ Մետաղներ
19/04/2019
դրամ / գրամ
Ոսկի
19781.8
-24.48
Արծաթ
231.9
-0.96
Պլատին
13800.9
+46.65
Ոսկու գին
19/04/2019
դրամ
999 հարգ
24k
19,781.80
958 հարգ
23k
18,957.56
916 հարգ
22k
18,133.32
720 հարգ
18k
14,836.35
625 հարգ
15k
12,363.63
585 հարգ
14k
11,539.38
500 հարգ
12k
9,890.90
417 հարգ
10k
8,242.42
375 հարգ
9k
7,418.18
Forex
10:52 20/04
EUR/USD
1.1247
+0.12%
GBP/USD
1.2999
+0.05%
USD/JPY
111.91
+0.00%
EUR/GBP
0.8649
+0.03%
Նավթ
10:52 20/04
դոլար / բարել
Brent
71.97
-0.06%
Light Sweet
64.00
+0.00%
Comex
10:52 20/04
$ / տր. ունց.
Ոսկի
1277.90
+0.00%
Արծաթ
14.97
+0.00%
Պլատին
907.00
+0.00%
LME / 3M
10:52 20/04
դոլար / տոննա
Ալյումին
1854.50
+0.00%
Պղինձ
6456.00
+0.00%
Նիկել
12700.00
+0.00%
Անագ
20350.00
+0.00%
Կապար
1939.00
+0.00%
Ցինկ
2761.00
+0.00%
Մոլիբդեն
26000.00
+0.00%
Կոբալտ
35500.00
+0.00%
Ինդեքսներ
10:52 20/04
կետ
Dow Jones
26559.54
+0.00%
S&P 500
2905.03
+0.00%
NASDAQ
7998.06
+0.00%
FTSE
7459.88
+0.00%
CAC 40
5580.38
+0.00%
DAX
12222.39
+0.00%
RTSI
1260.82
-0.12%
Nikkei
22200.56
+0.50%
Topix
1616.93
+0.12%
Hang Seng
29963.26
+0.00%
SSEC
3270.80
+0.63%
Թվային արժույթներ
10:50 20/04
BTC/AMD
2,575,556
+0.67%
BTC/USD
5340.0424134
+0.90%
ETH/USD
174.841358555
+1.77%
BCH/USD
306.214656804
-1.64%
XRP/USD
0.3324631607
-2.38%
LTC/USD
82.3721799287
+1.46%
ԿԱՊԻՏԱԼԻԶԱՑԻԱ
BTC
94,280,451,324
+0.92%
ETH
18,486,585,867
+1.80%
BCH
5,431,666,204
-1.62%
XRP
13,953,727,556
-2.38%
LTC
5,059,172,322
+1.50%
ԿԲ Տոկոսադրույքներ
19/04/2019
Վերաֆին.
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք
5.75
+0.00
Լոմբ. ռեպո
Լոմբարդային ռեպո
7.25
+0.00
Միջ. ներգր.
Դրամական միջողների ներգրավման տոկոսադրույք
4.25
+0.00
Մակրոտնտեսական
12/2018
ՏԱՑ
Տնտեսական Ակտիվության Ցուցանիշ
+5.80%
ԱԱԾ 3
Արդյունաբերական Արտադրանքի Ծավալ
1,737.7
+4.30%
Արտահանում 1
Արտահանում
2,411.9
+7.80%
Ներմուծում 1
Ներմուծում
4,963.2
+21.1%
ՍԳԻ
Սպառողական Գների Ինդեքս
+2.50%
Միջին աշխ. 2
Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը
172,357
+3.80%
Առևտրի շրջ. 3
Առևտրի շրջանառություն
2,931.5
+8.70%
Գյուղատնտ. 3
Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ծավալ
889.709
-7.6%
Ծառայութ. 3
Ծառայությունների ծավալ
1,764.7
+18.80%
Շինարար. 3
Շինարարության ծավալ
422.3
+4.50%
1 - միլիոն դոլար, 2 - դրամ, 3 - միլիարդ դրամ