Եվրոպական պաշտպանական ընկերությունների բաժնետոմսերը նվազում են
Եվրոպական պաշտպանական ընկերությունների բաժնետոմսերը նվազում են բազմամյա աճի շրջանից հետո։ Ինչպես գրում է Financial Times-ը, ներդրողները մտահոգված են, թե արդյոք եվրոպական երկրները կկարողանան արագ միջոցներ գտնել ռազմական ծախսերի զգալի ավելացման համար։
Ընթացիկ տարվա սկզբից Stoxx Europe Targeted Defence ինդեքսը, որը միավորում է Եվրոպայի խոշորագույն պաշտպանական ձեռնարկությունները, կորցրել է ավելի քան 15%։ Ճնշման տակ են հայտնվել BAE Systems-ի, Rolls-Royce-ի, Thales-ի, Leonardo-ի և Rheinmetall-ի բաժնետոմսերը։
Պարբերականի նշմամբ՝ Ուկրաինայում ռազմական գործողությունների մեկնարկից հետո եվրոպական պաշտպանական ընկերությունների արժեթղթերը կտրուկ աճ էին արձանագրել։ Շուկան ելնում էր այն սպասումից, որ կառավարությունները կսկսեն ակտիվորեն զենք գնել և կավելացնեն ռազմական բյուջեները։ Սակայն, ինչպես բացատրում է FT-ն, այժմ ներդրողները կասկածում են այդ ծրագրերի լիարժեք իրականացման հնարավորությանը։
Բացի այդ, մի շարք պետություններ արդեն բախվել են պաշտպանական ծրագրերի իրականացման դժվարությունների։ Գերմանիան որոշել է դուրս գալ Ֆրանսիայի հետ համատեղ մոտ 100 մլրդ եվրո արժողությամբ կործանիչի ստեղծման նախագծից, իսկ Չեխիայի վարչապետ Անդրեյ Բաբիշը թույլ է տվել, որ երկիրը կարող է չհասնել նույնիսկ ՆԱՏՕ-ի՝ ռազմական ծախսերի գործող 2% ՀՆԱ նորմատիվին։ Վերլուծաբանների կարծիքով՝ ներդրողները սպասում են ոչ միայն պաշտպանական ծախսերի ավելացման խոստումների, այլև իրական պայմանագրերի, պատվերների և ընկերությունների շահույթի աճի։
Մեկ այլ գործոն է դարձել մարտական գործողությունների վարման մոտեցումների փոփոխությունը։ Ներդրողները ավելի հաճախ միջոցներ են ուղղում դռոնների, հրթիռների և ռազմական տեխնոլոգիաների արտադրությամբ զբաղվող ընկերություններում, այլ ոչ թե տանկերի և այլ ծանր տեխնիկայի արտադրողների մեջ։ Այս ֆոնին ֆրանսիական Parrot դռոնարտադրողի բաժնետոմսերը տարվա սկզբից աճել են մոտ 36%-ով, իսկ ռազմական IT-տեխնոլոգիաների ոլորտում աշխատող շվեդական MilDef ընկերության արժեթղթերը՝ գրեթե 60%-ով։
Անցյալ տարվա օգոստոսին Եվրոպայի պաշտպանական ընկերությունների բաժնետոմսերը կտրուկ անկում էին գրանցել Սպիտակ տանը ԱՄՆ-ի, Ուկրաինայի և ԵՄ առաջնորդների հանդիպումից հետո։ Նոյեմբերին, Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու՝ հակամարտությունը դադարեցնելու ԱՄՆ ծրագրի շուրջ «աշխատելու» պատրաստակամության մասին հայտարարություններից հետո, եվրոպական պաշտպանական ընկերությունների արժեթղթերը նվազել էին մինչև օգոստոսի վերջից ի վեր ամենացածր մակարդակը։ Ավիատիեզերական և պաշտպանական արդյունաբերության ընկերությունների բաժնետոմսերի ինդեքսը նվազել էր 3,3%-ով՝ ավելի վատ արդյունք ցույց տալով, քան Stoxx ինդեքսը, որը կորցրել էր 1%։ Ամենամեծ կորուստները կրել էին գերմանական ընկերությունները։
Այս տարվա ապրիլին բաժնետոմսերի ևս մեկ կտրուկ անկում էր գրանցվել ԱՄՆ-ի՝ Իրանի ուղղությամբ հարվածներից հետո։ Չնայած շարունակվող հակամարտությանը՝ ներդրողներին սկսել էին մտահոգել արտադրական ուշացումները և ռազմական բյուջեի շուրջ անորոշությունը։
Ապրիլին Եվրահանձնաժողովը հայտնել էր, որ 1,07 մլրդ եվրո կներդնի 57 պաշտպանական նախագծերում, որոնք աջակցում են Եվրոպայի պաշտպանունակության առանցքային նախաձեռնություններին։ Այդ գումարից 675 մլն եվրոն կուղղվի պաշտպանական կարողությունների զարգացման 32 նախաձեռնության, իսկ 332 մլն եվրոն՝ 25 հետազոտական նախագծի։ ԵՀ-ում նշել էին, որ այս ներդրումները կաջակցեն մինչև 2030 թվականը Եվրամիության պաշտպանական պատրաստվածության «ճանապարհային քարտեզում» նշված նպատակներին, ինչպես նաև կապահովեն ԵՄ չորս հիմնական առանցքային նախաձեռնությունների կարևոր ֆինանսավորումը։
Նույն ժամանակ հայտնի էր դարձել, որ Եվրահանձնաժողովը 2028-2034 թվականների Եվրամիության նոր յոթնամյա բյուջեում պաշտպանական ծախսերը կավելացնի առնվազն մինչև 131 մլրդ եվրո։ Ընդ որում, այդ գումարը, ըստ պաշտպանության և տիեզերքի հարցերով եվրահանձնակատար Անդրյուս Կուբիլյուսի, «բացարձակ նվազագույնն» է և վերանայման ենթակա չէ։