ԱՄՀ-ն վատթարացրել է համաշխարհային տնտեսության աճի կանխատեսումը
Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) գլխավոր տնտեսագետ Սիլվանա Տենրեյրոն Բանգկոկում մասնակցել է ճեպազրույցի, որի ընթացքում ներկայացրել է World Economic Outlook զեկույցը։ Նա հայտարարել է, որ համաշխարհային տնտեսությունն ընդհանուր առմամբ դիմակայունություն է ցուցաբերել, սակայն ռիսկերի հավասարակշռությունը թեքվել է դեպի բացասական սցենարներ։
«Համաշխարհային տնտեսությունը դիմակայունություն է ցուցաբերել, սակայն այդ դիմակայունությունը փորձության է ենթարկվում, իսկ ռիսկերն ավելի շատ հակված են իրավիճակի վատթարացման։ Կանխատեսվում է, որ այս տարի համաշխարհային տնտեսական ակտիվության աճը կկազմի 3.1%՝ նախորդ տարվա ցուցանիշից 40 տոկոսային կետով ցածր, իսկ մինչև 2027 թվականը այն պետք է արագանա՝ հասնելով 3.4%-ի»,- ասել է Տենրեյրոն։
Նրա խոսքով՝ այս իրավիճակի առաջին պատճառը Մերձավոր Արևելքում պատերազմի ֆոնին էներգակիրների և այլ հումքային ապրանքների թանկացումն է։ Երկրորդ գործոնը տեխնոլոգիական բումն է, որի հիմնական շարժիչ ուժը արհեստական բանականությունն է։ Այն խթանում է ինչպես գների աճը, այնպես էլ գործարար ակտիվությունը, հատկապես առևտրի և ներդրումների ոլորտներում։
«Թեև պահանջարկի և առաջարկի այս գործոններն ազդում են տնտեսական ակտիվության վրա հակառակ ուղղություններով, երկուսն էլ գնաճի վրա բարձրացնող ճնշում են գործադրում։ Կանխատեսվում է, որ այս տարի համաշխարհային ընդհանուր գնաճը կբարձրանա մինչև 4.7%, իսկ մինչև 2027 թվականը կնվազի՝ հասնելով 4.1%-ի։ Բազային գնաճի կանխատեսումները 2026 և 2027 թվականների համար համապատասխանաբար կազմում են 3.9% և 3.7%»,- ասել է ԱՄՀ-ի գլխավոր տնտեսագետը։
Համաշխարհային տնտեսության վիճակին նվիրված ԱՄՀ-ի զեկույցում եզրակացություն է արվում, որ ստեղծված պայմաններում առավել շահեկան դիրքում են հայտնվում այն էներգակիրներ արտահանող երկրները, որոնց վրա հակամարտությունը չի ազդել, ինչպես նաև այն պետությունները, որոնք խորապես ներգրավված են արհեստական բանականության տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ։
Տենրեյրոն նաև նշել է, որ մինչ այժմ էներգակիրների գների կտրուկ աճի հետևանքները մեղմելուն նպաստել են էներգետիկ շուկաներում հարմարվողականության տարբեր մեխանիզմներ։ Դրանց թվում են մատակարարումների ուղղությունների փոփոխությունը, Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունից չտուժած երկրներում արդյունահանման ավելացումը, էներգաարդյունավետության բարձրացումը և պաշարների օգտագործումը։
«Սակայն այդ մեխանիզմներից մի քանիսի, մասնավորապես՝ պաշարների օգտագործման և էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները մոտենում են սպառման սահմանին։ Էլ Նինյո երևույթի հետևանքով առաջացած ծայրահեղ եղանակային պայմանները նույնպես կարող են նոր խափանումներ առաջացնել հումքային շուկաներում՝ խորացնելով մատակարարումների հետ կապված խնդիրները»,- ասել է Տենրեյրոն։
Խոսելով արհեստական բանականության ներկայիս բումի՝ որպես համաշխարհային տնտեսական աճի առանցքային գործոնի դերի մասին՝ նա ընդգծել է, որ այս ոլորտի մատակարարման շղթաները խիստ կենտրոնացված են։
«Ավելին, արհեստական բանականության հետ կապված շուկայական արժեքի ճշգրտումը և կիբեռանվտանգության սպառնալիքները կարող են բացասաբար անդրադառնալ տնտեսական աճի վրա և մեծացնել ֆինանսական կայունության ռիսկերը»,- նշել է նա։
Ռիսկերի այս համադրությունը վճռական գործողություններ է պահանջում։ Բյուջետային քաղաքականությունը պետք է լինի զուսպ, իսկ գնաճի նպատակային ցուցանիշներին հասնելու պայմաններից մեկը պետք է լինի կենտրոնական բանկերի անկախության պահպանումը։ Անհրաժեշտության դեպքում աջակցության ցանկացած միջոց պետք է լինի ժամանակավոր և հասցեական։
«Ուզում եմ ընդգծել գլխավորը․ տնտեսությունը դիմակայունություն է ցուցաբերել, սակայն այդ դիմակայունության սահմանն արդեն մոտ է։ Առաջիկա խնդիրն է՝ պարզապես արձագանքելուց անցնել հաջորդ փուլին։ Անհրաժեշտ է կրկին վերականգնել բյուջետային մանևրի հնարավորությունները և ամրապնդել առաջարկի կողմի դիմակայունությունը՝ դրանով երկարաժամկետ և կայուն աճի համար պայմաններ ապահովելով»,- եզրափակել է ԱՄՀ-ի գլխավոր տնտեսագետը։