Օնչեյն շուկաների հիմնական արդյունքները 2026 թվականի առաջին կիսամյակում

2026 թվականի առաջին կիսամյակը կրիպտոարդյունաբերության համար նշանավորվեց ոչ թե կապիտալի սովորական վերաբաշխմամբ ակտիվների միջև, այլ համակարգային լայնածավալ անկմամբ։ DeFi ոլորտում արգելափակված ընդհանուր ակտիվների ծավալը (TVL) նվազեց 38%-ով՝ կորցնելով 43.4 մլրդ դոլար, մինչդեռ առաջին մակարդակի (Layer 1) վեց խոշորագույն ցանցերի համախառն կապիտալիզացիան կրճատվեց 42%-ով կամ 246.5 մլրդ դոլարով։ Այս շրջանը բացահայտեց մասշտաբայնացման գործող մոդելների կառուցվածքային խնդիրները և միաժամանակ ցույց տվեց աճի նոր ուղղություններ՝ իրական ակտիվների (RWA) թոքենացման և կանխատեսումների շուկաների հատվածներում։

Ethereum․ ինստիտուցիոնալ տեղաշարժ և Layer 2-ի ճգնաժամ

2026 թվականի առաջին կեսը Ethereum-ի համար դարձավ խորքային վերափոխումների շրջան։ Եթե նախկինում Ethereum-ի շարժը հիմնականում թելադրվում էր տեղում ETF-ներով, ապա այժմ առաջատար ուժ են դարձել կորպորատիվ թվային գանձապետարանները (DAT)։ ETF-ների պահուստները նվազել են 6 մլն-ից մինչև 5.2 մլն ETH, մինչդեռ DAT ընկերությունների պորտֆելներն աճել են մինչև 7.7 մլն ETH։ Միայն Bitmine ընկերությունն այժմ վերահսկում է Ethereum-ի ընդհանուր առաջարկի մոտ 5%-ը։

Նկար 1. Տեղում ETF-ների և DAT ընկերությունների կողմից ETH-ի կուտակման դինամիկան

Ցանցի տեխնիկական զարգացումը նույնպես հակասական արդյունք է տվել։ Գազի սահմանաչափը մինչև 60 մլն բարձրացնելուց հետո 2025 թվականի համեմատ գազի վճարները նվազել են 75%-ով։ Թեև գործարքների քանակն աճել է 50%-ով, ցանցի տարեկան եկամուտը, կանխատեսումների համաձայն, կնվազի 53%-ով։

Միաժամանակ Layer 2 հատվածը բախվել է ինքնության ճգնաժամի։ Համընդհանուր L2 ցանցերում օգտատերերի գործողությունների թիվը հունվարից հունիս ընկած ժամանակահատվածում նվազել է 77%-ով, մինչդեռ Ethereum հիմնական ցանցում անկումը կազմել է ընդամենը 9%։ L1-ում գործարքների արժեքի նոր՝ 75% անկումը գրեթե վերացրել է L2-ների գնային առավելությունը։ Այնուամենայնիվ, դրանց բիզնես մոդելը շարունակում է մնալ չափազանց շահութաբեր․ հունիսին L2 ցանցերը հավաքել են 15 մլն դոլարի միջնորդավճար՝ Ethereum-ին անվտանգության դիմաց վճարելով ընդամենը 66,397 դոլար, ինչը մոտ 99% արդյունավետ շահութաբերություն է։

Նկար 2. Layer 2 ցանցերում օգտատերերի գործողությունների ընդհանուր թիվը՝ Ethereum-ի համեմատ

RWA․ աճ «կանխիկին համարժեք» ակտիվներից դուրս

Իրական ակտիվների թոքենացման (RWA) շուկան պահպանել է աճի տեմպը՝ մինչև հուլիսի կեսը ավելանալով ավելի քան 50%-ով և հասնելով 34 մլրդ դոլարի։ Գլխավոր միտումը եղել է ներդրողների անցումը ոչ միայն կանխիկին համարժեք գործիքների, այլև ակտիվների ավելի լայն շրջանակի։

BNB Chain-ը դարձել է թոքենացված բաժնետոմսերի շուկայի առաջատարը։ Ցանցի մասնաբաժինը RWA ընդհանուր շուկայում աճել է 9.8%-ից մինչև 13.5%, իսկ դրա վրա թողարկված թոքենացված ակտիվների կապիտալիզացիան կես տարում աճել է 107%-ով։ Binance-ի bStocks հարթակի գործարկումը BNB Chain-ին թույլ է տվել վերահսկել թոքենացված բաժնետոմսերի շուկայի գրեթե մեկ երրորդը՝ առաջ անցնելով Ethereum-ից։

Նկար 3. BNB Chain-ի մասնաբաժինը թոքենացված բաժնետոմսերի շուկայական կապիտալիզացիայում

Հատկանշական է նաև առևտրային ակտիվության բաշխումը․ bStocks-ը առավել մեծ պահանջարկ ունի ԱՄՆ ավանդական բորսաների փակ ժամերին, երբ այն ապահովում է առևտրի ընդհանուր ծավալի 58%-ը։ Սա ընդգծում է թոքենացման դերը գլոբալ կապիտալի շուկաներին շուրջօրյա հասանելիություն ապահովելու գործում։

Կանխատեսումների շուկաներ․ Աշխարհի առաջնության ազդեցությունը

2026 թվականի առաջին կիսամյակում ամենաարագ աճող հատվածը կանխատեսումների շուկաներն էին։ Հունիսին ամսական առևտրի անվանական ծավալը 86%-ով աճել է՝ հասնելով 51.6 մլրդ դոլարի։ Հիմնական խթանը ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունն էր, որի ընթացքում հանդիպումների թիվն աճել էր 60%-ով։

Սակայն աճը չի սահմանափակվել միայն սպորտով։ Kalshi և Polymarket հարթակներում ոչ սպորտային շուկաների ծավալն աճել է 136%-ով, ինչը վկայում է ռիսկերի հեջավորման և իրադարձությունների կանխատեսման գործիքների նկատմամբ կայուն պահանջարկի ձևավորման մասին։

Նկար 4. Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մեկնարկից հետո կանխատեսումների շուկայում առևտրի ծավալը կտրուկ աճել է

Հատվածը նաև անցում է կատարել մանրածախ սպեկուլյացիաներից դեպի ինստիտուցիոնալ մակարդակ․ ապրիլին և հունիսին Kalshi-ում և Polymarket-ում գրանցվել են առաջին խոշոր ինստիտուցիոնալ բլոկ-գործարքները, որոնք առնչվում էին ածխածնային վարկերին և արհեստական բանականության (AI) հաշվարկային հզորությունների գնագոյացմանը։

DeFi․ բարձր ռիսկեր, ցածր եկամտաբերություն

DeFi ոլորտի համար կիսամյակը չափազանց դժվար էր։ TVL-ը նվազել է ամբողջ կրիպտոշուկայի կապիտալիզացիայից 9 տոկոսային կետով ավելի արագ։ Գլխավոր պատճառներից մեկը ապրիլյան exploit-ների ալիքից հետո առաջացած վստահության ճգնաժամն էր։

Վեց ամսում գրանցվել է 207 միջադեպ՝ պատմական առավելագույնը, որոնց հետևանքով կորուստները կազմել են 972 մլն դոլար։ Թեև հարձակումների 60%-ը կապված էր smart contract-ների խոցելիությունների հետ, գողացված միջոցների 76%-ը բաժին է ընկել ենթակառուցվածքային և օպերացիոն խնդիրներին, օրինակ՝ մուտքի բանալիների փոխզիջմանը։

Նկար 5. Բլոկչեյնում միջադեպերի հաճախականության և ֆինանսական կորուստների համեմատությունը

Միևնույն ժամանակ DeFi-ում եկամտաբերությունն այլևս չի փոխհատուցում այդ ռիսկերը։ Վարկավորման հարթակներում կայուն կրիպտոարժույթների միջին եկամտաբերությունը կազմել է 3.24%, ինչը ցածր է ԱՄՆ եռամսյա գանձապետական պարտատոմսերի 3.60% եկամտաբերությունից։ Արդյունքում DeFi-ում ակտիվ վարկավորման ծավալը կրճատվել է 38%-ով, իսկ կապիտալը տեղափոխվել է ռիսկերի պատվիրակված կառավարման և մեկուսացված շուկաների ուղղությամբ։