2008-ի ճգնաժամը կանխատեսած ներդրողը զգուշացրել է ԱՄՆ ֆոնդային շուկայի հնարավոր փլուզման մասին
Ամերիկացի ներդրող Մայքլ Բյուրին զգուշացրել է ԱՄՆ ֆոնդային շուկայի փլուզման ռիսկի մասին՝ տեխնոլոգիական հատվածի բարձր, սակայն անկայուն գնահատումների պատճառով։ Նրա խոսքով՝ շուկային կարող է սպասել 2000-ականների սկզբի դոտքոմների փլուզման կրկնությունը։ Ներդրողը խորհուրդ է տվել ֆիքսել շահույթը, հատկապես միկրոչիպեր արտադրող ընկերությունների բաժնետոմսերում։
Ներդրող Մայքլ Բյուրին, որը դարձել է «Իջեցման խաղը» (The Big Short) ֆիլմի հերոսի նախատիպը, զգուշացրել է, որ ամերիկյան Nasdaq 100 ֆոնդային ինդեքսը «պարաբոլիկ» աճից հետո մոտենում է կտրուկ շրջադարձի. այդ աճը տեխնոլոգիական ընկերությունների գնահատումները հասցրել է անկայուն բարձր մակարդակների։ Այս մասին ֆինանսիստը գրել է Substack հարթակում իր փակ բլոգում, փոխանցում է Bloomberg-ը։
Մայքլ Բյուրիի գնահատմամբ՝ Nasdaq 100-ը վաճառվում է շահույթի նկատմամբ 43 մուլտիպլիկատորով, ինչը զգալիորեն բարձր է արդարացի մակարդակից, որը նրա խոսքով, պետք է լինի մոտ 30-ի սահմանում, քանի որ «Ուոլ Սթրիթը, հնարավոր է, ավելի քան 50%-ով գերագնահատում է մեր ամենաարագ աճող և ամենաթանկ ընկերությունների շահույթը»։
Ներդրողի խոսքով՝ շուկայի ներկայիս իրավիճակը հիշեցնում է դոտքոմների՝ ինտերնետային ընկերությունների փուչիկի գագաթնակետը՝ նախքան դրա փլուզումը։ Այս համատեքստում նա առանձին ընդգծել է չիպարտադրողների բաժնետոմսերի կտրուկ թռիչքը․ Ֆիլադելֆիայի կիսահաղորդչային ինդեքսը մարտի վերջից աճել է գրեթե 70%-ով։ «Մենք պատմական իրադարձության ականատեսն ենք։ Ֆոնդային շուկայի համար սա լավ բան չի խոստանում», — գրել է Մայքլ Բյուրին՝ տեղի ունեցողը համեմատելով «այն վայրի հետ, որտեղ մի քանի րոպեից արյունալի ավտովթար է տեղի ունենալու»։
Bloomberg-ի փոխանցմամբ՝ Մայքլ Բյուրին այն բազմաթիվ ներդրողներից է, որոնք մտահոգված են Alphabet-ի, Amazon-ի և այլ խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունների՝ արհեստական ինտելեկտում մեծածավալ ներդրումների ալիքով պայմանավորված բաժնետոմսերի աճով։ Ներդրողը խորհուրդ է տվել ֆիքսել շահույթը և կրճատել տեխնոլոգիական հատվածի բաժնետոմսերում ներդրումները։ «Նույնիսկ եթե թվում է, թե այս վերելքը դեռ կարող է շարունակվել, յուրաքանչյուր ոք, ում բախտ է վիճակվել շահել այս պարաբոլիկ շարժերից և ով չի վաճառում, խաղադրույք է կատարում այն բանի վրա, որ կկարողանա դուրս գալ գագաթնակետին կամ դրան մոտ», — զգուշացրել է նա։
Մայքլ Բյուրին համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեց այն բանից հետո, երբ 2000-ականների կեսերին կանխատեսեց ԱՄՆ հիփոթեքային վարկավորման համակարգի փլուզումը։ 2005 թվականին նա սկսեց գնել վարկային դեֆոլտային սվոփներ՝ CDS-ներ, հատուկ ֆինանսական գործիքներ, որոնք նման էին ապահովագրության և շահույթ էին բերում հիփոթեքային պարտատոմսերի դեֆոլտի դեպքում։ Մինչ անշարժ գույքի ամբողջ շուկան շարունակում էր աճել, նրա ռազմավարությունը անհեթեթ էր թվում, և նա ենթարկվում էր ներդրողների կոշտ ճնշմանը։ Սակայն 2007 թվականին, երբ հիփոթեքային փուչիկը պայթեց, նրա կանխատեսումը լիովին արդարացավ։ Այդ իրադարձությունը նրա ներդրողներին բերեց մոտ $700 մլն շահույթ, իսկ անձամբ նրան՝ $100 մլն։
2025 թվականի հոկտեմբերին Amazon-ի ղեկավար Ջեֆ Բեզոսը արհեստական ինտելեկտի ոլորտում ներդրումային ակտիվությունն անվանեց «փուչիկ»՝ նշելով, որ նույնիսկ այդ դեպքում մարդկությունը կարող է օգուտ ստանալ տեխնոլոգիաների բուռն զարգացումից։ OpenAI-ի հիմնադիր Սեմ Ալթմանը նույնպես չափազանցված էր համարել արհեստական ինտելեկտի շուրջ ձևավորված ներդրումային ոգևորությունը։ Bank of America-ի հարցումը ցույց է տվել, որ ֆոնդերի կառավարիչների ավելի քան կեսը կարծում է, թե AI-ի հետ կապված ընկերությունների բաժնետոմսերը գտնվում են «փուչիկի» փուլում։
AI-ի շուկայի չափազանց արագ աճի մասին խոսել է նաև «Կասպերսկու լաբորատորիայի» հիմնադիր Եվգենի Կասպերսկին։ Սակայն դա դեռ չի նշանակում, որ շուկային սպասվում է նույնպիսի փլուզում, ինչպիսին տեղի ունեցավ դոտքոմների փուչիկի դեպքում։