Իլոն Մասկի SpaceX-ի IPO-ն խթանում է մանրածախ ներդրողների ակտիվությունը
Եվրոպացի մանրածախ ներդրողները նրանց թվում են, ովքեր պայքարում են SpaceX-ի երկար սպասված առաջնային հրապարակային տեղաբաշխմանը մասնակցելու հնարավորության համար, սակայն մի շարք դիտորդներ զգուշացնում են՝ այս գործարքը կարող է բարդ ուղի լինել նրանց համար, ովքեր չունեն ինստիտուցիոնալ ներդրողների ռեսուրսները։ Այս մասին հայտնում է Reuters-ը։ SpaceX-ը դիտարկում է գործարքի մինչև 30%-ը անհատ ներդրողներին հատկացնելու հնարավորությունը՝ մանրածախ ներդրողների համար անսովոր մեծ բաժին, իսկ տեղաբաշխումներ նախատեսվում են Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Դանիայում, Ֆրանսիայում, Նիդերլանդներում, Նորվեգիայում, Իսպանիայում, Շվեդիայում և Շվեյցարիայում։
Մեծ Բրիտանիայում ութ առցանց ներդրումային հարթակ արդեն սկսել է բրիտանացի հաճախորդներին հրավիրել հայտեր ներկայացնելու բաժնետոմսերի համար՝ 75 մլրդ դոլարի ներգրավման շրջանակում։ Ոմանք այս տեղաբաշխումը համարում են երկրում ամենանշանակալի մանրածախ առաջարկը 2013 թվականին այն ժամանակ պետական Royal Mail-ի բորսայական տեղաբաշխումից ի վեր և հնարավորություն՝ վերակենդանացնելու թույլ ներդրումային մշակույթը։
«Այստեղ մանրածախ հետաքրքրությունն աննախադեպ է այլ գործարքների համեմատ. ներդրողները ցանկանում են դառնալ երազանքի մի մասը», — ասել է BNP Paribas-ի տեխնոլոգիական ոլորտի բաժնային կապիտալի շուկաների գլոբալ ղեկավար Իգալ Էլ Հարարը։ Եվրոպայում IPO-ների ծավալը կտրուկ նվազել է 2021 թվականից ի վեր, իսկ ֆինանսական արժեթղթերում ակտիվներ պահող տնային տնտեսությունների բաժինը, ըստ Եվրոպական միության տվյալների, կազմում է ընդամենը 17%՝ ցուցանիշ, որը զգալիորեն զիջում է Միացյալ Նահանգների 43%-ին։
Երեք գիտնական և սպառողների իրավունքների պաշտպանության ոլորտի մեկ իրավապաշտպան զգուշության կոչ են արել՝ մատնանշելով վնասով աշխատող SpaceX-ի 1.75 տրլն դոլար բարձր գնահատականը, մինչդեռ ազատ շրջանառության մեջ գտնվող բաժնետոմսերի փոքր ծավալը՝ 5%-ից պակաս, և քվեարկության իրավունքի բացակայությունը կարող են լրացուցիչ ռիսկեր ստեղծել։
SpaceX-ը չի պատասխանել մեկնաբանության հարցմանը։ Ընկերության հիմնադիր և ղեկավար Իլոն Մասկը հինգշաբթի հայտարարել է, որ իրեն «բավական վստահ» է զգում ընկերության եկամուտների կանխատեսումների հարցում, և որ եկամուտները դարձել են «զգալիորեն ավելի կանխատեսելի»։ Reddit-ի նման ներդրումային ֆորումներում և հարթակներում կարծիքները բաժանված են. ոմանք ոգևորված են, մյուսներին հետ է պահում բարձր գնահատականը կամ Մասկի ղեկավարումը։
Hargreaves Lansdown-ը հայտնել է, որ իր 35 000 հաճախորդներ գրանցել են հետաքրքրություն IPO-ի վերաբերյալ ծանուցումների համար այն պահից, երբ ապրիլին առաջին անգամ լուրեր հայտնվեցին SpaceX-ի պատրաստվող առաջարկի մասին։
Revolut-ի՝ Մեծ Բրիտանիայում բաժնետոմսերի վաճառքին նվիրված և նոր հաճախորդներ ներգրավելու նպատակով հատուկ ստեղծված էջը բացվում է SpaceX-ի թռչող հրթիռի լիաէկրան տեսանյութով, որից հետո ներկայացվում են ռիսկերը, այդ թվում՝ այն, որ հայտատուները կարող են ընդհանրապես որևէ բաժնետոմս չստանալ։
Լոնդոնի Bayes Business School-ի ֆինանսների պրոֆեսոր Մեզիան Լասֆերը նշել է, որ մինչ ինստիտուցիոնալ ներդրողներն ունեն տվյալների բազաներ և ֆինանսական վերլուծաբաններ՝ ընկերության իրական արժեքը որոշելու համար, մանրածախ ներդրողները ստանձնում են «շատ մեծ ռիսկ»։ «Սա հսկայական վնասներ կրող ընկերություն է, իսկ այն գնով, որով այն դուրս է գալիս շուկա, գին-վաճառք հարաբերակցությունը կազմում է 100, ինչը չափազանց բարձր է… Սովորաբար երկու-երեք ցուցանիշն արդեն համարվում է շատ լավ»։
IPO-ի վրա աշխատող բանկերի լայն սինդիկատի մաս կազմող JPMorgan-ի գլխավոր տնօրենը հայտարարել է, որ բանկը ձգտում է «անհատ ներդրողների հետ վարվել այնպես, ինչպես ինստիտուցիոնալների հետ»։
Բրիտանական Marex Financial ընկերությունը կառավարում է հրապարակային առաջարկների հարթակը, որի միջոցով ութ մանրածախ հարթակներ, այդ թվում՝ AJ Bell-ը, CMC Markets-ը, eToro-ն, Freetrade-ը, Interactive Brokers-ը և interactive investor-ը, կարող են փոխանցել հավանական ներդրողների հայտերը։
Բրիտանական մանրածախ ներդրումային PrimaryBid հարթակի գլխավոր օպերացիոն տնօրեն Մայք Քումսը հայտարարել է, որ այս նոր մոտեցումը կարող է նախադեպ ստեղծել այլ օտարերկրյա ընկերությունների համար, որոնք թիրախավորում են բրիտանացի գնորդներին։ Մասնակցող մանրածախ հարթակներից մեկի ղեկավարներից մեկը նշել է, որ հուսադրող է հենց այն փաստը, որ շարքային ներդրողներին տրամադրվում է վաղ հասանելիություն IPO-ին, այլ ոչ թե հնարավորություն՝ բաժնետոմսեր գնելու միայն երկրորդային շուկայում։
eToro-ն մամուլի հաղորդագրությունում նշել է, որ իր հարթակում նվազագույն հայտը կազմում է $750, մինչդեռ Hargreaves Lansdown-ը պահանջում է 1 000 ֆունտ ստեռլինգ (1 334 դոլար)։
BNP Paribas-ի Էլ Հարարը նշել է, որ IPO-ներում մանրածախ ներդրողների մասնակցությունը տեխնոլոգիական ընկերությունների համար նոր մոլուցք է դարձել. դրանք հեռացել են հայտերի գրքի լավագույն դեպքում 15%-ը նման ներդրողներին հատկացնելու պրակտիկայից և անցել այդ մասնաբաժնի կրկնապատկմանը։
Թեև Մեծ Բրիտանիայում կա կարգավորիչ խթան՝ ուղղված մանրածախ ներդրողների համար IPO-ներին հասանելիությունը հեշտացնելուն, ընտրության համար գործարքների պակասը պահպանվում է նոր տեղաբաշխումների գլոբալ դանդաղման ֆոնին։2021 թվականին Մեծ Բրիտանիայի 15 խոշորագույն IPO-ներից միայն մեկն էր ներառում մանրածախ ներդրողների համար նախատեսված բաժին, նշում է Քումսը։ Դա Deliveroo-ի տեղաբաշխումն էր, որը մանրածախ ներդրողներին առաջարկել էր 50 մլն ֆունտ ստեռլինգի բաժին՝ PrimaryBid-ի միջոցով իրականացված 1.5 մլրդ ֆունտ ստեռլինգ ծավալով IPO-ից։ Ընկերության բաժնետոմսերը առևտրի առաջին օրը նվազել էին 30%-ով։