Իրանի պատերազմի պատճառով պարենամթերքի համաշխարհային գները պահպանվում են երեք տարվա առավելագույնի մոտ
Պարենամթերքի համաշխարհային գները պահպանվում են ավելի քան երեք տարվա ամենաբարձր մակարդակի մոտ, քանի որ արմավենու և սոյայի յուղերի գների նվազումը մասամբ փոխհատուցել է Իրանի հետ պատերազմի հետևանքով առանցքային գյուղատնտեսական ռեսուրսների մատակարարման խափանումները, գրում է Bloomberg-ը։
ՄԱԿ-ի պարենային ապրանքների համաշխարհային գների ինդեքսը մայիսին նվազել է 0,2%-ով, քանի որ հացահատիկի և շաքարի գների աճը հավասարակշռվել է բուսական յուղերի և կաթնամթերքի գների անկմամբ, հայտնել է ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (FAO)։
Իրանի հետ պատերազմը խափանել է Հորմուզի նեղուցով վառելիքի և պարարտանյութերի մատակարարումները՝ հանգեցնելով գյուղատնտեսության համար առանցքային ռեսուրսների գների կտրուկ աճի։ Դրա հետևանքով բարձրացել է եգիպտացորենի, բրնձի և այլ պարենային մշակաբույսերի արտադրության ինքնարժեքը, իսկ աշխարհի մի շարք առաջատար արտադրողներ արդեն նախազգուշացրել են բերքատվության և արտադրության ծավալների նվազման մասին։
FAO-ն ակնկալում է, որ 2026–2027 թվականներին հացահատիկի համաշխարհային արտադրությունը կնվազի 2%-ով։ Սա կլինի վերջին յոթ տարվա առաջին անկումը՝ այն բանից հետո, երբ 2025 թվականին բազմաթիվ մշակաբույսերի արտադրությունը հասել էր ռեկորդային մակարդակների։
Անցած ամիս FAO-ն նախազգուշացրել էր, որ Հորմուզի նեղուցի փակումը «համակարգային ագրոպարենային ցնցման» սկիզբն է, որը առաջիկա 6–12 ամիսների ընթացքում կարող է հանգեցնել պարենամթերքի գների խոշոր ճգնաժամի։
«Նման ճգնաժամերի հետևանքները սովորաբար աստիճանաբար են դրսևորվում,— ասել է Մեծ Բրիտանիայի Լիդսի համալսարանի պրոֆեսոր և պարենային անվտանգության փորձագետ Թիմ Բենթոնը։— Պարարտանյութերի ներկայիս բարձր գները կանդրադառնան ապագա բերքի և մատակարարումների վրա։ Լոգիստիկ ուշացումները և աճող ծախսերը խանութներում գների վրա կարտացոլվեն տարվա վերջին»։
Մայիսին հացահատիկի գներն աճել են 2,6%-ով, իսկ ցորենը թանկացել է խոշորագույն արտահանող երկրներում ավելի փոքր բերքի ակնկալիքների ֆոնին։ Միևնույն ժամանակ բուսական յուղերի գները տարվա սկզբից ի վեր առաջին անգամ ամսական անկում են գրանցել՝ նվազելով 4,6%-ով։
ԱՄՆ-ում, որտեղ ապրիլին պարենամթերքի գները գրանցել էին գրեթե չորս տարվա ամենաբարձր աճը, տնտեսագետներն ակնկալում են, որ պատերազմը գնային ճնշումները կուժեղացնի մինչև 2027 թվականը։ Պարենամթերքի թանկացումը կազդի նաև Եվրոպայի և Մեծ Բրիտանիայի վրա։