OIL:  BRENT - 64.39-5.68% WTI - 59.01-4.85%
COMEX:  GOLD - 1510.50+0.33% SILVER - 18.03+0.67%
COMEX:  PLATINUM - 942.50 +0.30%
LME:  ALUMINIUM - 1805.00+0.17% COPPER - 5907.50+0.20%
LME:  NICKEL - 17205.00-2.38% TIN - 16755.00-3.01%
LME:  LEAD - 2114.00+0.43% ZINC - 2392.00+0.50%
FOREX:  USD/JPY - 108.19+0.00% EUR/GBP - 0.8863-0.06%
FOREX:  EUR/USD - 1.1065+0.49% GBP/USD - 1.2484+0.56%
STOCKS RUS:  MICEX - % RTSI - 1381.50 -1.05%
STOCKS US: DOW JONES - 27110.80+0.13% NASDAQ - 8186.02+0.40%
STOCKS US: S&P 500 - 3005.70 +0.26%
STOCKS JAPAN:  NIKKEI - 22001.32 +0.06% TOPIX - 1614.58 +0.29%
STOCKS CHINA:  HANG SENG - 26790.24 -1.23% SSEC - 2978.12 -1.74%
STOCKS EUR:  FTSE100 - 7320.40-0.01% CAC40 - 5615.51+0.24%
STOCKS EUR:  DAX - 12372.61-0.06%
17/09/2019  CBA:  USD - 476.10 AMD -0.06 GBP - 590.36 AMD -2.27
17/09/2019  CBA:  EURO - 524.47 AMD -2.07
17/09/2019  CBA:  GOLD - 22917.59 AMD -93.21 SILVER - 273 AMD -4.78
17/09/2019  CBA:  PLATINUM - 14495.7 AMD -139.61
17/05/2016  NASDAQ OMX ARMENIA:   USD/AVG - 477.75 AMD -2.70
Հրանտ Բագրատյան. ընթացիկ տարվա բյուջետային մուտքերի փոքրիկ ավելացումը ամենևին էլ արտառոց չէ
08-08-2019 19:04 • 0.6K

Հրանտ Բագրատյան. ընթացիկ տարվա բյուջետային մուտքերի փոքրիկ ավելացումը ամենևին էլ արտառոց չէ

«Ինչպես նշել էի 2 օր առաջ հաջորդիվ անդրադառնալու եմ բյուջեին։

Եվ այսպես, օրերս Կառավարությունը և վարչապետ ՆՓ հայտարարեցին, որ 2019-ի առաջին կիսամյակում գրանցվել է բյուջետային եկամուտների աննախադեպ 25.1% աճ։ Վարչապետը նշեց նաև, որ ահա, տեսնում եք, բյուջեի եկամուտների 25-30% աճի մասին ասածս խոստումը իրականություն է դարձել։ Հակիրճ քննության առնենք խնդիրը։

1. Իրականությունը։ 2018-ի վերջին հաստատված 2019-ի բյուջեի եկամուտները նախատեսված են 1539.5 մլրդ դրամ, ինչը 2018-ի փաստացի կատարողականի նկատմամբ (1340.9 մլրդ դրամ, որն, ի դեպ, թերակատարվել է) ավել է 14.8%-ով։ Եթե 2019-ի բյուջեն կատարվի, ապա հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցությունը (20.95%, առանց տեղականի) պարզապես կկրկնվի։ Առաջընթաց 2019-ի բյուջեով նախատեսված չէ։ 2019-ի առաջին կիսամյակում ստացվել են 758.3 մլրդ դրամի եկամուտներ 2018-ի 606.4-ի փոխարեն։ Այսինքն, բյուջեի 152 մլրդ դրամով առաջընթացի մասին խոսելը սխալ է. 2019-ի 1-ին կիսամյակին, ըստ բյուջեի, եկամուտները պետք է լինեին 606.4x1.148=696.1 մլրդ դրամ։ Սա կնշանակի, որ, այո, իրականում ավել հավաքվել է՝ սոսկ 62 մլրդ դրամ կամ ավել է եղել 9%-ով։ Կարծում եմ, ճիշտ է այս մոտեցումը։

2. Պատմությունը։ Եթե հետևենք Կառավարության և ՆՓ տրամաբանությանը, ի գիտություն ընդունենք 2019թ առաջին կիսամյակի բյուջետային եկամուտների 23.1% աճը (25.1% - 2% գնաճ), ապա ՀՀ նորագույն պատմության մեջ 1994-2018թթ (1990-1993թթ բյուջեները ռուբլիով են եղել և չենք դիտարկում) առնվազն 7 տարի ավելի մեծ աճ է եղել։ Այսպես, 1995-ին ՀՀ բյուջեի եկամուտները ավելի քան եռապատկվել են (աճ 321%)։ Հանելով այդ թվից գնաճը (176%), ապա ստանում ենք 145% ։ 1997-ին այդ աճը եղել է 24.6% (38.6% - 14%), 1998-ին՝ 37.2%, 2002-ին՝ 26.4%, 2003-ին՝ 24.4%, 2006-ին՝ 28.2%, 2007-ին՝ 26.5%։ ՍՍ-ի կառավարման տարիներին նման աճեր, ավաղ, չեն եղել։ Այսինքն, 23.1% բյուջեի եկամուտների աճը (գնաճը հանած) սոսկ 8-րդ ցուցանիշն է ՀՀ անկախության տարիներին և ավելի շուտ միջին կարգի ցուցանիշ է։

3. Հեռանկարը։ Բյուջեի նույնիսկ այդ միջին դինամիկան (որն, իհարկե, լավ է) երկար պահպանել չի հաջողվի ոչ միջնաժամկետ և ոչ էլ երկարաժամկետ ժամանակահատվածում։ Նախ, վերը նշած 62 մլրդ դրամ բյուջետային եկամուտների հավելաճը հիմնականում ստացվել է toxic ճյուղերից (ավտոմեքենաների առուծախ, խաղեր և այլն)։ Սրանք toxic են, սպեկուլյատիվ են, քանզի դրանց հիման վրա նոր աճ գեներացնելն անհնարին է։ Բացի այդ, շուտով դրանք չեն լինելու։ Երկրորդ, հարկային ռեֆորմներն ընթանում են սխալ ճանապարհով։ Ինչպես նշված է կառավարական փաստաթղթում, ստրատեգիան անուղղակի հարկերի ընդլայնումն է։ Անուղղակի հարկերը սպառման հարկեր են։ Դրանց վճարողը ժողովուրդն է։ Հետևաբար, երկարաժամկետ հատվածում դրանց անընդհատ ընդլայնումը հարաբերականորեն աղքատացնում է ժողովրդին։ Աղքատացնելով ժողովրդին մենք նեղացնում ենք բյուջեի ընդլայնման բազան։ Արդյունքում, անուղղակի հարկերի գերակայության պայմաններում հնարավոր չէ շտկել ամենակարևոր ցուցանիշը՝ հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցությունը։ ՆՓ-ի կառավարությունը դատապարտված է այս հարցերում ունենալ ՍՍ-ի "հաջողությունները"։

Այսպիսով, ընթացիկ տարվա բյուջետային մուտքերի փոքրիկ ավելացումը ամենևին էլ արտառոց չէ ՀՀ վերջին 25 տարիների համար։ Առնվազն 7 տարի վիճակն ավելի լավ է եղել։ Ավելին, այդ "հաջողությունը" երկար չի տևելու։ Այլ հարց է, որ նախկինում (չհաշված ՍՍ-ի անպտուղ ժամանակահատվածը), երբ շատ ավելի լուրջ աճեր են եղել, դա հանրային քննարկման առարկա չեն դարձրել։ Պետք է աշխատել հանրության գիտակցության, այլ ոչ թե ենթագիտակցուկթյան վրա։ Իսկ դա, հավատացեք, երկար տարիների կյանք ունենալ չի կարող», - իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը։

Beeline Հայաստան - Հեռահաղորդակցական ծառայություններ ձեր բիզնեսի համար:
Լրահոս
Արտարժույթ
09:11 18/09 Առք Վաճառք
AMD / USD 475.50 477.00
AMD / EUR 525.00 529.50
AMD / RUR 7.35 7.45
դոլար
դոլար
ԿԲ Փոխարժեքներ
17/09/2019
Դոլար / Դրամ
476.10
-0.06
Եվրո / Դրամ
524.47
-2.07
Ռուբլի / Դրամ
7.42
-0.01
Ֆունտ / Դրամ
590.36
-2.27
ԿԲ Մետաղներ
17/09/2019
դրամ / գրամ
Ոսկի
22917.59
-93.21
Արծաթ
273
-4.78
Պլատին
14495.7
-139.61
Ոսկու գին
17/09/2019
դրամ
999 հարգ
24k
22,917.59
958 հարգ
23k
21,962.69
916 հարգ
22k
21,007.79
720 հարգ
18k
17,188.19
625 հարգ
15k
14,323.49
585 հարգ
14k
13,368.59
500 հարգ
12k
11,458.80
417 հարգ
10k
9,549.00
375 հարգ
9k
8,594.10
Forex
09:11 18/09
EUR/USD
1.1065
+0.49%
GBP/USD
1.2484
+0.56%
USD/JPY
108.19
+0.00%
EUR/GBP
0.8863
-0.06%
Նավթ
09:11 18/09
դոլար / բարել
Brent
64.39
-5.68%
Light Sweet
59.01
-4.85%
Comex
09:11 18/09
$ / տր. ունց.
Ոսկի
1510.50
+0.33%
Արծաթ
18.03
+0.67%
Պլատին
942.50
+0.30%
LME / 3M
09:11 18/09
դոլար / տոննա
Ալյումին
1805.00
+0.17%
Պղինձ
5907.50
+0.20%
Նիկել
17205.00
-2.38%
Անագ
16755.00
-3.01%
Կապար
2114.00
+0.43%
Ցինկ
2392.00
+0.50%
Մոլիբդեն
26081.00
+0.43%
Կոբալտ
37000.00
+0.00%
Ինդեքսներ
09:11 18/09
կետ
Dow Jones
27110.80
+0.13%
S&P 500
3005.70
+0.26%
NASDAQ
8186.02
+0.40%
FTSE
7320.40
-0.01%
CAC 40
5615.51
+0.24%
DAX
12372.61
-0.06%
RTSI
1381.50
-1.05%
Nikkei
22001.32
+0.06%
Topix
1614.58
+0.29%
Hang Seng
26790.24
-1.23%
SSEC
2978.12
-1.74%
Թվային արժույթներ
10:50 18/09
BTC/AMD
4,881,527
-0.07%
BTC/USD
10253.1551667
-0.05%
ETH/USD
213.372059211
+7.40%
BCH/USD
325.104016902
+5.36%
XRP/USD
0.3049379234
+16.58%
LTC/USD
75.8806304141
+3.85%
ԿԱՊԻՏԱԼԻԶԱՑԻԱ
BTC
183,967,615,945
-0.04%
ETH
22,999,108,201
+7.42%
BCH
5,854,972,984
+5.37%
XRP
13,119,781,409
+16.58%
LTC
4,801,712,379
+3.86%
ԿԲ Տոկոսադրույքներ
17/09/2019
Վերաֆին.
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք
5.50
+0.00
Լոմբ. ռեպո
Լոմբարդային ռեպո
7.00
+0.00
Միջ. ներգր.
Դրամական միջողների ներգրավման տոկոսադրույք
4.00
+0.00
Մակրոտնտեսական
07/2019
ՏԱՑ
Տնտեսական Ակտիվության Ցուցանիշ
+6.80%
ԱԱԾ 3
Արդյունաբերական Արտադրանքի Ծավալ
1,079
+8.40%
Արտահանում 1
Արտահանում
1,417.5
+3.0%
Ներմուծում 1
Ներմուծում
2,778.0
+1.90%
ՍԳԻ
Սպառողական Գների Ինդեքս
+1.90%
Միջին աշխ. 2
Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը
178,325
+5.90%
Առևտրի շրջ. 3
Առևտրի շրջանառություն
1,696.8
+8.90%
Գյուղատնտ. 3
Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ծավալ
247.9
-7.4%
Ծառայութ. 3
Ծառայությունների ծավալ
1,086.4
+15.2%
Շինարար. 3
Շինարարության ծավալ
166.7
+4.50%
1 - միլիոն դոլար, 2 - դրամ, 3 - միլիարդ դրամ