2011Թ.-ԻՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՊՐԱՆՔԱՅԻՆ ՇՈՒԿԱՆԵՐՈՒՄ ԿՊԱՀՊԱՆՎԻ 2010Թ.-Ի ՎԵՐՋՈՒՄ ՁԵՎԱՎՈՐՎԱԾ ԳՆԵՐԻ ԲԱՐՁՐ ՄԱԿԱՐԴԱԿԸ

Հունվարին վերանայված ԱՄՀ կանխատեսումների համաձայն՝ համաշխարհային տնտեսության աճի տեմպերը 2011թ. կկազմեն 4.4%, ինչը 0.2 տոկոսային կետով բարձր է հոկտեմբերի կանխատեսումներից: Համաշխարհային գնաճի 2011 թ. կանխատեսումները նույնպես վերանայվել են աճի ուղղությամբ: Զարգացած և զարգացող երկրներում գնաճի բարձր տեմպերը կպահպանվեն և 2011 թ. կկազմեն համապատասխանաբար 1.6% և 6.0%: Չնայած համաշխարհային տնտեսությունը արագ վերականգնման փուլից հետո աստիճանաբար թևակոխում է առավել կայուն և դանդաղ աճի շրջան, այնուամենայնիվ 2011 թ. համաշխարհային տնտեսական աճի տեմպը շուրջ 0.6 տոկոսային կետով բարձր է նախորդ 5 տարիներին արձանագրված միջին ցուցանիշից: Ինչպես 2010 թ., 2011 թ. ևս համաշխարհային տնտեսության աճը կպայմանավորեն զարգացող երկրները, որոնց ներքին պահանջարկը ապահովել է 2010 թ. համաշխարհային տնտեսական աճի շուրջ 46%-ը: 

Աշխարհի առաջատար և Հայաստանի հիմնական գործընկեր երկրներից՝ Եվրոգոտու տնտեսական աճի սպասվող տեմպը 2011 թ. համար կանխատեսվում է 1.5%՝ 2010 թ. համար գնահատվող 1.8%-ի փոխարեն: ԱՄՆ տնտեսության աճի տեմպը 2011 թ. փոքր-ինչ ավելի կլինի 2010 թ. գրանցված 2.8%-ից և կկազմի 3.0%: Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանին, ապա վերջինիս տնտեսական աճի տեմպը 2011 թ. կգերազանցի 2010 թ. գնահատվող 3.7% մակարդակը` կազմելով 4.5%:

Միջազգային ապրանքային շուկաներում 2011թ. հիմնականում կպահպանվի 2010 թ. վերջին ձևավորված գների բարձր մակարդակը, և գների միջին տարեկան աճի տեմպերը կգրանցեն զգալիորեն բարձր ցուցանիշներ: Միևնույն ժամանակ, առանձին ապրանքային շուկաներին ներհատուկ զարգացումները (օրինակ` եղանակային պայմանները) կպայմանավորեն տվյալ ապրանքների գծով հնարավոր առավել բարձր կամ ցածր գնաճային ռիսկեր:

2011 թ. կանխատեսվում է նավթի միջազգային գների որոշակի աճ, որը կձևավորվի դեռևս հունվարին արձանագրված շուրջ 98 ԱՄՆ դոլարի շրջակայքում՝ մեկ բարելի դիմաց: Համաձայն Էներգիայի միջազգային կազմակերպության գնահատումների՝ 2011թ. հիմնականում կպահպանվի 2010 թ. վերջին արձանագրված նավթի համաշխարհային պահանջարկի բարձր մակարդակը, որը գնահատվում է օրական շուրջ 89 մլն բարել, ինչը գրեթե համընկնում է սպասվող արդյունահանման ծավալներին, որի պայմաններում մասնավորապես ՕՊԵԿ-ի չօգտագործված արդյունավետ պաշարները վերջին երկու տարիներին առաջին անգամ կձևավորվեն օրական 5 մլն բարել մակարդակից ցածր: Միաժամանակ, Մերձավոր Արևելքի վերջին զարգացումները ռիսկեր են պարունակում՝ նավթի գների ավելի բարձր մակարդակի ձևավորման առումով:

Արդյունաբերական և թանկարժեք մետաղների գները 2011 թ. հիմնականում կդրսևորեն աճի միտումներ: Մասնավորապես՝ պղնձի միջազգային գները կձևավորվեն 9000 ԱՄՆ դոլարի սահմաններում: Պղնձի միջազգային գների կանխատեսվող վարքագիծը կպայմանավորվի զարգացող երկրների (հատկապես Չինաստանի) կողմից ներկայացվող մեծածավալ պահանջարկով, առկա պաշարների ցածր մակարդակով և առաջարկի սահմանափակությամբ: Միևնույն ժամանակ, շուկայի նման լարվածությունը չի հանգեցնի գների էական բարձրացումների, քանի որ դրանք 2010 թ. վերջի և 2011 թ. սկզբի դրությամբ արդեն գտնվում են բավականին բարձր մակարդակում (համեմատած արտադրության ծախսերի հետ), ինչպես նաև առկա են փոխարինման հնարավորություններ (մասնավորապես՝ ալյումին, որի համաշխարհային շուկայում ներկայումս առկա է որոշակի ավելցուկ):

Ինչ վերաբերում է թանկարժեք մետաղներին, մասնավորապես՝ ոսկուն, ապա վերջինիս գինը կկայունանա 1 ունցիայի դիմաց 1360-1370 ԱՄՆ դոլարի միջակայքում՝ պայմանավորված զարգացած երկրներում ցածր տոկոսադրույքների պայմաններում ոսկու նկատմամբ պահանջարկի պահպանմամբ: Հացահատիկի շուկայում գները հիմնականում կունենան չափավոր աճի միտումներ: Սա կպայմանավորվի հարավային կիսագնդում` Ավստրալիայում դիտարկվող ոչ բարենպաստ եղանակային պայմանների (արևմտյան շրջանում` չոր երաշտային, արևելյան հատվածում` խիստ անձրևային) հետևանքով սպասվող բերքի ծավալների էական կրճատմամբ, ինչպես նաև հյուսիսային կիսագնդում աշնանացան հացահատիկի բերքի հետ կապված որոշակի անորոշությունների պահպանմամբ: ԱՄՆ Գյուղպետդեպարտամենտի՝ հունվարի գնահատումների համաձայն՝  2010/2011 մարքեթինգային տարում սպասվում է մոտ 646 մլն տոննա հացահատիկի բերք` նախորդ` 2009/2010-ին գրանցված շուրջ 683 մլն տոննայի փոխարեն: Հիմնականում Չինաստանի սննդի ոլորտից եկող պահանջարկի մեծ ծավալներով պայմանավորված հացահատիկի համաշխարհային պահանջարկը կանխատեսվում է 665 մլն տոննա, ինչի պարագայում հացահատիկի համաշխարհային պաշարները նախորդ տարվա համեմատ կնվազեն շուրջ 20 մլն տոննայով` կազմելով 178 մլն տոննա` արտահայտելով Ռուսաստանի և ԵՄ պաշարների կրճատումը: Արդյունքում՝ հացահատիկի գները 2011 թ. կձևավորվեն 1 բուշելի դիմաց 8.5 ԱՄՆ դոլարի շրջակայքում:

Շաքարավազի միջազգային գները ևս հիմնականում կդրսևորեն որոշակի աճի միտումներ: Սա պայմանավորված կլինի համաշխարհային աննախադեպ պահանջարկով: Համաձայն ԱՄՆ Գյուղպետդեպարտամենտի գնահատումների՝ 2010/11 մարքեթինգային տարում շաքարավազի արտադրանքի սպասվող ծավալները կկազմեն 161.9 մլն տոննա, իսկ կանխատեսվող սպառման 158.9 մլն տոննա ծավալի պարագայում վերջնական պաշարները կկազմեն 26.5 մլն տոննա: Շուկայում սպասվող լարվածությունը կարող է առավել ուժգնանալ որոշակի քաղաքական բնույթի հիմնախնդիրներով (ԵՄ, Հնդկաստան), ինչպես նաև աշխարհի առաջատար արտադրող Բրազիլիայում 2011 թ. ակնկալվող ցածր բերքի սպասումներով պայմանավորված: Արդյունքում` շաքարավազի գները 2011 թ. կձևավորվեն 1 ֆունտի դիմաց 38 ցենտի սահմաններում: 

Բրնձի շուկայում գները հիմնականում կպահպանվեն տարեսկզբին ձևավորված մակարդակներում` ունենալով որոշակի աճի միտումներ: Անկասկած, սպասվող ռեկորդային ծավալներով բերքի15 և հիմնական արտահանող երկրներում կուտակված մեծածավալ պաշարների (վերջին 10 տարիների առավելագույն ցուցանիշ) առկայության16 պայմաններում, այս շուկայում հիմնական կանխատեսվող միտումը գնանկումային է: Այնուամենայնիվ, պայ- մանավորված տարբեր շուկայական ու քաղաքական բնույթի գործոններով, մասնավորապես՝ բրնձի և հացահատիկի փոխադարձ փոխարինելիության հանգամանքով, Պակիստանի և Վիետնամի արտադրության ցածր ծավալների սպասումներով, Հնդկաստանի կողմից դեռևս պահպանվող արտահանման սահմանափակումներով, Եգիպտոսի կառավարության կողմից արտադրողներին աջակցության կրճատման և ոռոգման սահմանափակումների կիրառման պարագայում այս երկրում բրնձի ցանքատարածությունների էական կրճատմամբ, գնաճային ճնշումները այս ապրանքի միջազգային շուկաներում կշարունակեն պահպանվել: Վերջինիս կնպաստի նաև համաշխարհային աճող պահանջարկը, որը, ըստ գնահատումների, կգերազանցի համաշխարհային արտադրության ծավալները` կազմելով 452.7 մլն տոննա: 2011թ. բրնձի գները կձևավորվեն 1 ֆունտի դիմաց 14 ցենտի սահմաններում: