Դրամավարկային Քաղաքականության Ամփոփում – 2025թ օգոստոս. Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքն անփոփոխ է՝ 6.75%
Հայաստանի Կենտրոնական բանկը 2025 թ․ օգոստոսի 5-ին որոշեց անփոփոխ թողնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ 6.75% մակարդակում։ Որոշումը պայմանավորված է ինչպես համաշխարհային տնտեսական անորոշություններով, այնպես էլ Հայաստանի տնտեսական ակտիվության և գնաճի ներքին միտումներով։
Գնաճի միտումներ Հայաստանում՝ 2025 թ․
2025 թ․ երկրորդ եռամսյակում տարեկան գնաճը Հայաստանում հասել է 3.9%, իսկ բնականոն գնաճը՝ 3.1%։ Գնաճը հիմնականում պայմանավորված է եղել սեզոնային առաջարկի գործոններով, ինչպես նաև ներմուծվող պարենային ապրանքների գների աճով։ Ծառայությունների ոլորտում գնաճի արագացումն արտահայտվել է հյուրանոցների, ռեստորանների, և օդային տրանսպորտի բարձր գներով։
Կենտրոնական բանկը նշում է, որ կոշտ գներով ոչ արտահանելի ապրանքների գնաճը մնացել է կայուն՝ 2.0-2.5% միջակայքում, ինչը ցույց է տալիս հարաբերական պահանջարկի հավասարակշռում։
Տնտեսական աճի հիմնախնդիրները և ռիսկերը
Համեմատած նախորդ եռամսյակների հետ, տնտեսական ակտիվությունը Հայաստանում աճել է՝ 8.6% տարեկան աճով (հունիս)։ Աճը հիմնականում կենտրոնացված է շինարարության և ծառայությունների ոլորտներում։ Այս միտումը, սակայն, իր հետ բերում է կառուցվածքային անկայունության ռիսկեր՝ կախվածություն բարձր պահանջարկից և անշարժ գույքի հնարավոր ճշգրտումից։
Արտադրության որոշ ենթաճյուղերում, ինչպես թողարկման, արտահանման և վարկավորման ոլորտներում, նույնպես նկատվել է դրական շարժ։ Սակայն շինարարության գերակշռությունը դիտարկվում է որպես երկարաժամկետ ռիսկ տնտեսական կայունության համար։
Աշխատաշուկայի զարգացումները և աշխատավարձերի միտումները
2025 թ․ առաջին եռամսյակում գործազրկության մակարդակը կազմել է 13.9%, ինչը համահունչ է սեզոնային շարժերին։ Պաշտոնապես գրանցված աշխատողների թիվն ավելացել է, իսկ աշխատավարձերի աճը կայունացել է 5-6% միջակայքում։ Այս ամենը վկայում է աշխատաշուկայի որոշակի հավասարակշռման և ստվերային տնտեսության նվազման մասին։
ԿԲ-ն նաև կանխատեսում է, որ աշխատուժի առաջարկի հնարավոր աճը (հատկապես միգրացիայի վերահսկման պայմաններում) կարող է մեղմել աշխատաշուկայից եկող գնաճային ճնշումները։
Ներքին պահանջարկի անկայունությունը և հարկաբյուջետային ռիսկեր
Հայաստանում ներքին պահանջարկի վերաբերյալ պատկերը հակասական է։ Վարկավորման ծավալների աճը, ներքին զբոսաշրջության աշխուժացումը և որոշ ծառայությունների գնաճը ցույց են տալիս բարձր պահանջարկ։ Սակայն կառուցվածքային առանձնահատկությունները և հնարավոր հարկաբյուջետային թերակատարումները սպառնում են պահանջարկի կայունությանը։
Անորոշություն է պահպանվում կապիտալ ծախսերի ազդեցության, պետական պարտքի և սոցիալական ծրագրերի ֆինանսավորման հնարավոր աճի վերաբերյալ։ Բյուջեի պակասուրդի խորացումը կարող է ստեղծել լրացուցիչ ճնշում ներքին շուկայի վրա։
Գլոբալ տնտեսական ռիսկեր և արտաքին միջավայրի ազդեցությունը
Համաշխարհային տնտեսության դանդաղումը, ԱՄՆ-ում գնաճի թարմացումներն ու Եվրոգոտու կառուցվածքային մարտահրավերները շարունակում են բարձրացնել գլոբալ ռիսկերը։ ՌԴ-ում տնտեսական աճի դանդաղումը (1.4%) և բարձր գնաճը կարող են ազդել Հայաստանի արտաքին շուկաների վրա։ Ռուբլու փոխարժեքի տատանումներն ու սեզոնային միգրացիայի անորոշությունը նույնպես ռիսկեր են ստեղծում։
Կենտրոնական բանկի կանխատեսումները և դրամավարկային քաղաքականության սցենարները
Ֆինանսական շուկայի մասնակիցները ակնկալում են, որ ԿԲ-ն հաջորդ ամիսներին կդիմի տոկոսադրույքի աստիճանական նվազեցման՝ մինչև 6.25%։ Սակայն ԿԲ-ն պահպանում է զգուշավոր դիրքորոշում՝ ներկայացնելով երկու հիմնական սցենար.
- Ա տիպի սցենար – ենթադրում է տոկոսադրույքի բարձր ուղեգիծ՝ ավելցուկային պահանջարկի և աշխարհաքաղաքական ռիսկերով պայմանավորված։
- Բ տիպի սցենար – հիմնվում է թույլ պահանջարկի միջավայրի խորացման և արտաքին պահանջարկի անկման վրա։
Այս փուլում գերակշռում են Ա տիպի ռիսկեր, ինչի պատճառով վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը մնաց անփոփոխ։