Կայուն կրիպտոարժույթների շուկան առաջին անգամ չորս տարվա ընթացքում զգալիորեն կրճատվել է
Հուլիսի 28-ի դրությամբ, ըստ DeFiLlama-ի տվյալների, կայուն կրիպտոարժույթների ընդհանուր շուկայական կապիտալիզացիան մայիսյան գագաթնակետից նվազել է ավելի քան 10 միլիարդ դոլարով՝ կազմելով մոտ 310 միլիարդ դոլար։ Սա ամենախոշոր ամսական անկումն է 2022 թվականի մայիսին Terra-ի փլուզումից ի վեր։
Միևնույն ժամանակ, 2026 թվականի հունիսին ճշգրտված գործարքների ծավալը հասել է պատմական առավելագույնին՝ 1․79 տրիլիոն դոլարի, ինչը նախորդ ամսվա համեմատ աճել է մոտ 63%-ով։
Ո՞ւր են տեղափոխվում կապիտալն ու եկամտաբերությունը
Շուկայական կապիտալիզացիայի նվազման և գործարքների ծավալների աճի միջև առաջացած տարբերության հիմնական պատճառը 2025 թվականի հուլիսին ընդունված GENIUS Act օրենքն է։ Այն արգելեց վճարային սթեյբլքոյնների թողարկողներին իրենց օգտատերերին տոկոսային եկամուտ վճարել։
Մարքեթի համալսարանի ֆինանսների պրոֆեսոր Դեյվիդ Կրաուզեի խոսքով՝ պահանջարկը պատրաստ են կլանել ԱՄՆ գանձապետական պարտատոմսերի թոքենացված ֆոնդերը, DeFi վարկավորման հարթակները և օֆշորային սթեյբլքոյնների թողարկողները։ Օրինակ՝ գանձապետական բաժինը ազատ դոլարային միջոցները կարող է տեղաբաշխել տարեկան մոտ 4% եկամտաբերություն ապահովող թոքենացված ֆոնդում, իսկ սթեյբլքոյնները պահել միայն այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վճարումներ իրականացնելու համար։ Արդյունքում կապիտալը դուրս է գալիս տվյալ ակտիվից, սակայն գործառնական մնացորդները շարունակում են արագ շրջանառվել, ինչն էլ հանգեցնում է առաջարկի կրճատման՝ գործարքների ռեկորդային ծավալների պայմաններում։
Այսպիսով, խոշոր շուկայի մասնակիցները միջոցները տեղափոխեցին RWA (Real World Assets) ոլորտ, մասնավորապես՝ ԱՄՆ գանձապետական պարտատոմսերի տոքենացված ֆոնդեր։ RWA.xyz հարթակի տվյալներով՝ այդ ֆոնդերի ընդհանուր ծավալը հինգ ամսում աճել է 11 միլիարդից մինչև 16 միլիարդ դոլար։ Արդյունքում Circle-ի USYC ֆոնդը գերազանցեց BlackRock-ի BUIDL ֆոնդին, իսկ JPMorgan-ի համանման արտադրանքի ծավալը մեկ ամսում աճեց 87%-ով։
USDC-ի առաջատար դիրքը և ոլորտի բիզնես մոդելի փոփոխությունը
Գործարքների ակտիվության աճը փոխեց ուժերի դասավորությունը շուկայում։ Visa-ի տվյալներով՝ 2025 թվականի չորրորդ եռամսյակում սթեյբլքոյնների շրջանառության արագությունը հասել է 13․56 ցուցանիշի՝ գրեթե ութ անգամ գերազանցելով ԱՄՆ դոլարի M1 դրամական ագրեգատի 1․65 ցուցանիշը։
Այս մրցակցությունում USDC-ն դարձել է ինստիտուցիոնալ ներդրողների հիմնական գործիքը։ Visa-ի՝ Allium վերլուծական հարթակի տվյալներով, 2026 թվականի առաջին կիսամյակում USDC-ին բաժին է ընկել բոլոր գործարքների մոտ 70%-ը։
Հունիսի տվյալներով՝ USDC-ով իրականացված ճշգրտված փոխանցումների ծավալը կազմել է 1․21 տրիլիոն դոլար (մոտ 67․6%), մինչդեռ USDT-ի ցուցանիշը կազմել է 576 միլիարդ դոլար (մոտ 32%)։ Չնայած դրան՝ Tether-ը շարունակում է պահպանել առաջատար դիրքը շուկայական կապիտալիզացիայով՝ զարգացող երկրներում մնալով հիմնական «խնայողական» թվային ակտիվը։
Սթեյբլքոյնների բարձր շրջանառության արագությունը և առաջարկի հարաբերական կայունությունը փոխում են ամբողջ կրիպտոարդյունաբերության տնտեսական մոդելը.
- Հարված թողարկողների ավանդական մոդելին։ Եթե 2021 թվականին հիմնական եկամտի աղբյուրը պահուստային ակտիվներից ստացվող տոկոսներն էին, ապա այժմ այդ մոդելը կորցնում է իր առաջնային նշանակությունը։
- Ենթակառուցվածքների հաղթանակ։ Եկամուտների հիմնական հոսքը տեղափոխվում է վճարային ցանցեր, պրոցեսինգային ընկերություններ և բլոկչեյններ, որոնք եկամուտ են ստանում գործարքային միջնորդավճարներից։ Նույնիսկ այնպիսի ավանդական ընկերություններ, ինչպիսին Visa-ն է, շուկան գնահատում են ոչ թե ակտիվների կապիտալիզացիայով, այլ վճարումների մշակման ծավալներով։
- Կորպորատիվ հատվածի գերակայություն։ McKinsey-ի և Artemis-ի համատեղ հետազոտության համաձայն՝ 2025 թվականին սթեյբլքոյնների շրջանառության ընդամենը մոտ 1%-ն էր բաժին ընկնում իրական, նույնականացվող վճարումներին՝ շուրջ 390 միլիարդ դոլար, որոնցից 226 միլիարդը բաժին էր ընկնում B2B հատվածին։ Թեև այս մասնաբաժինը դեռ փոքր է, այն արդեն 30 անգամ գերազանցում է երկու տարի առաջվա ցուցանիշը։
Հիշեցնենք, որ հունիսին փորձագետները նաև բացատրել էին, թե ինչու է ԱՄՆ Կոնգրեսը արգելել Դաշնային պահուստային համակարգին թողարկել CBDC՝ կենտրոնական բանկի թվային արժույթ։