Ի՞նչ է ապրանքների դրոշմավորումը
Դրոշմավորման ենթակա ապրանքները վաճառքից առաջ արտադրող կամ ներմուծող ընկերությունների կողմից դրոշմավորվում են DataMatrix ծածկագրով, որը փակցվում է ապրանքի փաթեթավորման վրա և անհատական է ապրանքի յուրաքանչյուր միավորի համար։ Ծածկագիրը գրանցվում է համակարգում և վերջնական սպառման ժամանակ սկանավորվում վաճառքի կետի դրամարկղում՝ համակարգին տեղեկացնելով ապրանքի շրջանառությունից դուրս գալու մասին։ Հայաստանը ԵԱՏՄ շրջանակում 2018 թվականի փետրվարի 2-ին ստորագրել է «Եվրասիական տնտեսական միությունում նույնականացման միջոցներով ապրանքների դրոշմավորման մասին» համաձայնագիրը։ ԵԱՏՄ շրջանակում hսկիչ (նույնականացման) նշաններով ապրանքների պարտադիր դրոշմավորումը Հայաստանում մեկնարկել է 2023 թվականից։
Ո՞րն է դրոշմավորման նպատակը
Հսկիչ (նույնականացման) նշաններով ապրանքների դրոշմավորման նպատակն է իրականացնել վերահսկողություն շրջանառությունում գտնվող յուրաքանչյուր ապրանքի նկատմամբ՝ արտադրությունից կամ ներմուծումից մինչև մանրածախ վաճառք։ Համակարգը տնտեսվարողին պաշտպանում է անբարեղիճ մրցակցությունից, սպառողին զերծ է պահում կեղծ ապրանքների օգտագործումից, իսկ պետության համար լրացուցիչ գործիք է հարկային վարչարարության բարելավման գործում։ Որակի վերահսկողությունն էլ գտնվում է սպառողի ձեռքում, քանի որ գնորդը կարող է սկանավորել ապրանքի DataMatrix ծածկագիրը և բջջային հավելվածների միջոցով ստուգել ապրանքի իսկությունն ու սպառման ժամկետը։
Ինչպե՞ս սկսել դրոշմավորման գործընթացը
ԵԱՏՄ շրջանակում հսկիչ (նույնականացման) նշաններով դրոշմավորումն իրականացնելու համար արտադրող կամ ներմուծող ընկերությանն անհրաժեշտ է գրանցվել ազգային օպերատորի համակարգում հետևյալ քայլերով.
- էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնել գրանցման դիմում,
- կնքել պայմանագիր,
- ստանալ համակարգից օգտվելու հնարավորություն։
Ո՞ր ապրանքների վրա է կիրառվում և որո՞նց համար է նախատեսվում
2023 թվականի մարտի 15-ից հսկիչ (նույնականացման) նշաններով պարտադիր դրոշմավորվում են ծխախոտային արտադրանքը (ԱՏԳ ԱԱ 2402), իսկ հոկտեմբերի 15-ից` ալկոհոլային ապրանքները (ԱՏԳ ԱԱ 2204, 2205, 2206 00, 2207 և 2208)։ Այժմ իրագործվում են դյուրակիր համակարգիչների և հեռախոսների, ջրի դրոշմավորման փորձնական ծրագրերը, նախատեսվում են նաև գարեջրի և կաթի փորձնական ծրագրերը։
Ի՞նչ է փորձնական ծրագիրը և ինչու՞ է այն անհրաժեշտ
Բոլոր այն ապրանքերը, որոնք նախատեսվում է, որ պետք է դրոշմավորվեն հսկիչ (նույնականացման) նշաններով, անցնում են փորձնական դրոշմավորման փուլով, որի ժամանակ Պետական եկամուտների կոմիտեն և ազգային օպերատորն ակտիվ աշխատում են արտահանող, ներմուծող և արտադրող ընկերությունների հետ։ Փորձնական ծրագրերը նախատեսված են համակարգը և դրոշմավորման գործընթացը տնտեսվարողների համար ավելի դյուրին դարձնելու, օգտագործման ընթացքում առաջացած խնդիրները պարզաբանելու և նախքան պարտադիր որոշման ընդունումը դրանք կարգավորելու և ծրագրի արդյունավետությունը գնահատելու համար։
Ի՞նչ տեխնիկական հնարավորություններ պետք է ունենան վաճառքի կետերը դրոշմավորված ապրանքը վաճառելու համար
Վաճառքի կետերը պետք է ապահովված լինեն երկչափ շտրիխ կոդեր կարդացող սկաններներով։ Հսկիչ (նույնականացման) նշաններով դրոշմավորված ապրանքների վերջնական սպառման ժամանակ անհրաժեշտ է սկանավորել շտրիխ կոդը, որի տվյալը ՀԴՄ տվյալների հետ միասին կփոխանցվի ՊԵԿ տեղեկատվական շտեմարան։ Տեղեկատվությունը չփոխանցելը կդիտվի որպես ՀԴՄ-ի կիրառության կանոնների խախտում։
Ո՞րն է դրոշմավորման անհատական (սպառողական) և խմբային փաթեթավորման տարբերությունը
Գոյություն ունի ապրանքի անհատական (սպառողական) և խմբային փաթեթավորմամբ դրոշմավորում։ Անհատականի դեպքում դրոշմավորվում է յուրաքանչյուր ապրանք, իսկ խմբայինի դեպքում՝ բլոկը կամ արկղը։ Վաճառքի ժամանակ երկու տարբերակներն էլ սկանավորվում են նույն սկզբունքով։ Ավելին` բլոկի սկանավորման դեպքում կոդի տեղեկատվության մեջ երևում է նաև յուրաքանչյուր հատ ապրանքի կոդը ևս, այդիպիսի օրինակ է ծխախոտային արտադրանքը։
Հարցերի դեպքում դիմել՝ ԵԱՏՄ շրջանակում հսկիչ (նույնականացման) նշաններով դրոշմավորման, դրանց ձեռք բերման և այլ տեխնիկական հարցերի դեպքում անհրաժեշտ է դիմել ազգային օպերատոր ճանաչված E-Mark «Հեռանկարային տեխնոլոգիաների զարգացման կենտրոն-Արմենիա» ՍՊԸ-ին (www.e-mark.am, ք․ Երևան, Եզնիկ Կողբացի փ․ 83-1, հեռ։ +374 10 300 300):
