Հայկական փողը մեր թվարկությունից առաջ ու մեր օրերում. Նոյեմբերի 22-ը Հայկական դրամի օրն է

1991-ի սեպտեմբերի 21-ին ՀՀ անկախության հռչակմամբ առաջացավ ազգային արժույթ ունենալու անհրաժեշտությունը։ Ազգային արժույթի անվան մի քանի առաջարկներ կային` «դրամ», «ստակ», «իբար», «դահեկան», «թագվորին», արտադրյալ միավորինը՝ «մանրադրամ», «ար», «մանր», «իմի», «զուզա», «պլիկ», «լումա»: 1992 թվականի մարտի 27-ին հատուկ հանձնաժողովի կողմից որոշվեց` ՀՀ ազգային արժույթն անվանել «դրամ», արտադրյալ միավորը՝ «լումա»:

1993-ի նոյեմբերի 22-ին Հայաստանի Կենտրոնական բանկը հայտարարեց խորհրդային ռուբլու փոխարեն սեփական ազգային արժույթի շրջանառության մեկնարկի մասին, թեև  հայկական դրամը հայտնվել է 1993-ից ավելի շուտ:

Փողի մասին առաջին հիշատակումը Հայաստանում եղել է Ք.ա. 3-րդ դարում, երբ ռազմական արշավանքների և միջազգային առևտրի միջոցով Հայաստանում հայտնվեց առաջին մետաղադրամը: Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված ամենահին մետաղադրամները թվագրվում են Ք.ա. VI-V դարերի:

Հայկական առաջին սեփական դրամը թողարկվել են Երվանդյան հայ արքաները Ք.ա. 3-րդ դարի կեսից Ծոփքում:

Հայերեն գրությամբ առաջին դրամներն էլ կապված են Անիի Բագրատունյաց թագավորության ժամանակահատվածի հետ: Թեև նրանց գահակալության շրջանում դրամներ չեն հատվել, սակայն Տաշիր-Ձորագետի թագավորությունում, որտեղ իշխում էր Բագրատունիների ճյուղերից մեկը, Կորիկե 2-րդ արքայի օրոք թողարկվել են պղնձե դրամներ՝ բյուզանդական անանուն ֆոլիսների նմանությամբ, բայց հայ թագավորի անվան հիշատակմամբ:

20-րդ դարի 20-ականներին շրջանառության մեջ է դրվում «Հայկական ռուբլի» անվամբ արժույթը։ 1918-ի մայիսի 28-ին անկախահռչակ Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը շրջանառության մեջ է դնում Պետբանկի Երևանյան բաժանմունքի չեկերն, ապա 50, 100 և 250 ռուբլի անվանական արժեքով թղթադրամները, որոնց ձևավորումը կատարել են Հակոբ Կոջոյանը և Արշակ Ֆեթվաճյանը, իսկ տպագրումն իրականացվել է Լոնդոնում «Waterlow and Sons Ltd» ընկերության կողմից: Այս թողարկումն առանձնանում է յուրահատուկ ձևավորմամբ, ազգային պատկերների և զարդանախշերի գեղարվեստական օգտագործմամբ:

Հայկական փողի երկար ու բարդ ճամփորդությունը թեև այժմ ամփոփում ենք հայկական դրամի 31-ամյա պատմությամբ, այնուամենայնիվ, ազգային արժույթը երկրի անկախության և ինքնիշխանության կարևորագույն ինստիտուտներից է, որը մենք բարեբախտաբար ունենք: