Թվային աշխատանքային պայմանագիր. Ի՞նչ է հարկավոր իմանալ նոր իրավակարգավորման վերաբերյալ
Սկսած 2025 թվականի հուլիսի 1-ից, աշխատանքային պայմանագրերի կնքումը կարող է իրականացվել առցանց՝ կամավոր հիմունքներով, իսկ 2026 թվականի հունվարի 1-ից թվային համակարգի կիրառումն արդեն պարտադիր կդառնա ՀՀ կառավարության կողմից ներդրված աշխատանքային պայմանագրերի թվային համակարգի միջոցով։ Այս փոփոխությունը նախատեսվել է «ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի օրենքով։
2025 թվականի փետրվարի 5-ին «Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում» (e-draft.am) հրապարակվել է «Աշխատանքային պայմանագրերի թվային համակարգին ներկայացվող պահանջները, տվյալներին հասանելիության տրամադրման, պայմանագրերի կնքման կարգի և համակարգի կառավարման լիազոր մարմնի սահմանման մասին» ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծը՝ հանրային քննարկման նպատակով։
Նշված նախագծի քննարկման արդյունքում ՀՀ կառավարությունը 2025 թվականի ապրիլի 10-ին ընդունել է համապատասխան որոշումը՝ թիվ 410-Ն (այսուհետ՝ Որոշում), որով սահմանվել են թվային համակարգի կիրառման կարգավորումները, լիազոր մարմինը , և համակարգին ներկայացվող պահանջները։
Ստորև կներկայացվի այն ամենը ինչ պետք է իմանալ տվյալ իրավական գործընթացի մասին։
Ըստ նոր կարգավորումների՝ գործատուն կամ նրա ներկայացուցիչը մուտք է գործում Պետական եկամուտների կոմիտեի հաշվետվությունների ներկայացման էլեկտրոնային համակարգի համապատասխան էջ և լրացնում է աշխատանքային պայմանագիրը, այդ թվում՝ փոփոխության, լրացման կամ լուծման մասին փաստաթղթերը։ Դրանից հետո նա ստորագրում է փաստաթուղթը իր էլեկտրոնային թվային ստորագրությամբ։ Սահմանված գործողություններից հետո համակարգը ավտոմատ ծանուցում է ուղարկում աշխատակցի էլեկտրոնային հասցեին՝ նրան տեղեկացնելով, որ պայմանագիրը պատրաստ է ստորագրման։
Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները մուտք են գործում համակարգ «Ես եմ» ազգային նույնականացման հարթակի միջոցով, իսկ օտարերկրացիները՝ իրենց ՀՎՀՀ-ով և ՊԵԿ-ի տրամադրած մուտքանուն-գաղտնաբառով։ Աշխատողը, ծանոթանալով պայմանագրի բովանդակությանը և համաձայնության եպքում, ստորագրում է պայմանագիրը էլեկտրոնային թվային ստորագրությամբ ոչ ուշ, քան պայմանագրում նշված ուժի մեջ մտնելու օրից մեկ աշխատանքային օր առաջ։ Ստորագրելու համար կիրառվում է կամ նույնականացման քարտում առկա, կամ բջջային հեռախոսի SIM քարտի միջոցով ստացված թվային ստորագրություն։
Պայմանագրի ստորագրումից հետո համակարգը ավտոմատ ձևավորում է նոր ընդունվող աշխատողի գրանցման հայտ՝ օգտագործելով պայմանագրում ներառված տվյալները։ Այն դեպքում, երբ կան դաշտեր, որոնք պայմանագրում չեն ընդգրկված, գործատուն լրացնում է դրանք, և ամբողջական հայտը նույն օրը փոխանցվում է հարկային մարմնին։ Նման կերպ գրանցման հայտ է ձևավորվում նաև աշխատանքային հարաբերությունների դադարեցման դեպքում։
Պարտադիր լրացման համար նախատեսված տվյալները սահմանված Որոշման հավելվածի 13-րդ կետով, ըստ որի՝ սույն կարգի 12-րդ կետում աստղանիշով նշված դաշտերը ենթակա են պարտադիր լրացման։
Թվային համակարգն ինքնաշխատ կերպով փոխանակում է տվյալները պետական այլ հարթակների հետ։ Քաղաքացիական ծառայողների և հանրային պաշտոն զբաղեցնող անձանց պայմանագրերը փոխանցվում են համակարգին պետական համակարգերի կապման միջոցով՝ առանց հավելյալ գործողությունների։
Թվային համակարգին հասանելիություն է տրամադրվում Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների կոմիտեին՝ աշխատողի ընդունման և հարկային տվյալների վերահսկողության նպատակով, Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնին՝ աշխատանքային օրենսդրության պահպանման վերահսկման շրջանակում, ինչպես նաև Ներքին գործերի նախարարության միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությանը՝ օտարերկրյա աշխատողների ներգրավման գործընթացում վարչական վարույթի ապահովման համար։ Նշված մարմիններն ունեն մուտք թվային համակարգով կնքված աշխատանքային պայմանագրերին, դրանց փոփոխություններին և լուծման վերաբերյալ իրավական ակտերին։
Թվային համակարգին հասանելիություն է տրամադրվում Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների կոմիտեին՝ աշխատողի ընդունման և հարկային տվյալների վերահսկողության նպատակով, Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնին՝ աշխատանքային օրենսդրության պահպանման վերահսկման շրջանակում, ինչպես նաև Ներքին գործերի նախարարության միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությանը՝ օտարերկրյա աշխատողների ներգրավման գործընթացում վարչական վարույթի ապահովման համար։ Նշված մարմիններն ունեն մուտք թվային համակարգով կնքված աշխատանքային պայմանագրերին, դրանց փոփոխություններին և լուծման վերաբերյալ իրավական ակտերին։
ՀՏՀ.ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԵՐԻ ԹՎԱՅՆԱՑՈՒՄ
Ե՞րբ է սկսում գործել թվային պայմանագրերի համակարգը։
2025 թվականի հուլիսի 1-ից հնարավոր է աշխատանքային պայմանագրեր կնքել թվային եղանակով՝ կամավոր սկզբունքով։ Սկսած 2026 թվականի հունվարի 1-ից՝ համակարգի կիրառումը դառնում է պարտադիր։
Ո՞ր օրենքով է սահմանվում այս փոփոխությունը։
«ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի օրենքով, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության 2025 թվականի ապրիլի 10-ի թիվ 410-Ն որոշմամբ։
Ո՞րն է թվային համակարգի կառավարման լիազոր մարմինը։
ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեն (ՊԵԿ)՝ որպես թվային համակարգի կառավարող և տվյալների հսկողություն իրականացնող մարմին։
Ինչպե՞ս է տեղի ունենում պայմանագրի կնքումը։
Գործատուն մուտք է գործում ՊԵԿ-ի համակարգ, լրացնում և էլեկտրոնային ստորագրությամբ ստորագրում պայմանագիրը։ Աշխատողն իր հերթին ստանում է ծանուցում, ուսումնասիրում է պայմանագիրը և նույնպես ստորագրում թվային ստորագրությամբ։
Ինչպե՞ս են քաղաքացիներն ու օտարերկրացիները մուտք գործում համակարգ։
- ՀՀ քաղաքացիները՝ «Ես եմ» ազգային նույնականացման հարթակի միջոցով։
- Օտարերկրացիները՝ ՀՎՀՀ-ով և ՊԵԿ-ի տրամադրած մուտքանուն-գաղտնաբառով։
Ի՞նչ է պետք թվային ստորագրության համար։
Անհրաժեշտ է՝
- Նույնականացման քարտում առկա թվային ստորագրություն, կամ
- SIM քարտի միջոցով ստացվող բջջային ստորագրություն։
Ե՞րբ պետք է աշխատողը ստորագրի պայմանագիրը։
Ոչ ուշ, քան պայմանագրում նշված ուժի մեջ մտնելու օրվանից մեկ աշխատանքային օր առաջ։
Ինչպե՞ս է իրականացվում աշխատողի գրանցումը։
Պայմանագրի ստորագրումից հետո համակարգն ավտոմատ ձևավորում է գրանցման հայտ՝ պայմանագրում ներառված տվյալներով։ Անավարտ դաշտերն լրացվում են գործատուի կողմից և փոխանցվում ՊԵԿ։
Որո՞նք են պարտադիր լրացվող տվյալները։
Որոշման հավելվածի 13-րդ կետով՝ բոլոր այն դաշտերը, որոնք նշված են աստղանիշով, պարտադիր են լրացման համար։
Ո՞ր մարմիններն ունեն մուտք համակարգին։
- ՀՀ ՊԵԿ՝ հարկային վերահսկողության նպատակով։
- Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմին՝ աշխատանքային օրենսդրության վերահսկման նպատակով։
- ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն՝ օտարերկրացի աշխատողների ներգրավման գործընթացի նպատակով։