Տնտեսական

USD BUY - 474.00+0.00 USD SELL - 479.00+0.00
EUR BUY - 550.00-2.00 EUR SELL - 557.00-1.00
OIL:  BRENT - 85.77+1.79 WTI - 83.98+2.10
COMEX:  GOLD - 1793.10+0.29 SILVER - 24.39+0.49
COMEX:  PLATINUM - 1043.50-1.19
LME:  ALUMINIUM - 2957.00-2.20 COPPER - 9870.00-0.65
LME:  NICKEL - 20220.00-1.25 TIN - 37100.00-0.80
LME:  LEAD - 2396.00+0.67 ZINC - 3444.50-2.81
FOREX:  USD/JPY - 113.49-0.46 EUR/GBP - 1.1645+0.15
FOREX:  EUR/USD - 1.1645+0.15 GBP/USD - 1.3785-0.09
STOCKS RUS:  RTSI - 1877.99+0.53
STOCKS US: DOW JONES - 35677.02+0.21 NASDAQ - 15090.20-0.82
STOCKS US: S&P 500 - 4544.90-0.11
STOCKS JAPAN:  NIKKEI - 28804.85+0.34 TOPIX - 2002.23+0.07
STOCKS CHINA:  HANG SENG - 26126.93+0.42 SSEC - 3582.60-0.34
STOCKS EUR:  FTSE100 - 7204.55+0.20 CAC40 - 6733.69+0.71
STOCKS EUR:  DAX - 15542.98+0.46
22/10/2021  CBA:  USD - 476.48+0.01 GBP - 657.69+0.21
22/10/2021  CBA:  EURO - 554.77+0.16
22/10/2021  CBA:  GOLD - 27257.43+20.49 SILVER - 371.18+4.22
22/10/2021  CBA:  PLATINUM - 15977.91+0.33
engрус
Հոկտեմբեր, 2021
October 2021
M T W T F S S
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Աննա Զալինյան. Չինաստանի մեծ սփյուռքը
13/10/2021 13:15

Աննա Զալինյան. Չինաստանի մեծ սփյուռքը

­Չի­նաս­տա­նն ու­նի նաև մեծ սփյուռք: Չի­նա­ցի­նե­րին ար­տա­սահ­մա­նում ան­վա­նում են խուա­րըն, կազ­մում են մոտ 50-60 մի­լի­ոն մա­րդ: Չի­նա­ցի­նե­րի հա­տուկ խումբ են կազ­մում բա­րձ­րա­գույն կր­թու­թյուն ստա­նա­լու հա­մար ար­տա­սահ­ման մեկ­նած չին ե­րի­տա­սա­րդ­նե­րը՝ «­լյու­սու­շըն» [1]:

­Չի­նաս­տա­նի իշ­խա­նու­թյու­նը մե­ծա­գույն ու­շադ­րու­թյուն է դա­րձ­նում ե­րի­տա­սա­րդ­նե­րին ար­տա­սահ­ման սո­վո­րե­լու ու­ղար­կե­լուն և ա­վար­տե­լուց հե­տո նրա­նց հայ­րե­նիք վե­րա­դա­րձ­նե­լուն, այ­նու­հե­տ՝ աշ­խա­տան­քով ա­պա­հո­վե­լուն:

Ար­տե­րկ­րում ու­սա­նող չի­նա­ցի ե­րի­տա­սա­րդ­նե­րին Չի­նաս­տա­նում դի­տում են որ­պես պե­տու­թյան «­թան­կար­ժեք հա­րս­տու­թյուն», երկ­րի կադ­րային ռե­սուր­սի կար­ևո­րա­գույն բաղ­կա­ցու­ցիչ մաս, իսկ պե­տու­թյունն ա­մեն կե­րպ օ­ժան­դա­կում է ար­տա­սահ­մա­նում ե­րի­տա­սա­րդ­նե­րի ուս­մա­նը:

­Չի­նաս­տա­նի հա­մար խի­ստ ար­դի­ա­կան է ոչ մի­այն ար­տա­սահ­մա­նում սո­վո­րող ե­րի­տա­սա­րդ­նե­րի, այլ նաև ար­տա­սահ­մա­նում բնակ­վող չի­նա­ցի մաս­նա­գետ­նե­րի՝ հայ­րե­նիք վե­րա­դար­ձի ա­պա­հո­վու­մը: Այդ նպա­տա­կով մշակ­վել են բազ­մա­թիվ ծրագ­րե­ր[2], դրա­մաշ­նո­րհ­ներ, լայ­նո­րեն կի­րառ­վում է թա­փուր հաս­տիք­նե­րի հա­մար ար­տա­սահ­մա­նում «­տո­նա­վա­ճառ­նե­րի» կազ­մա­կերպ­ման պրակ­տի­կան:

ՉԺՀ-ի կր­թու­թյան նա­խա­րա­րու­թյան ար­տա­քին հար­ցե­րի բյու­րոյի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վում է «­Գար­նա­նային լույս» («Chunhui») ծրա­գի­րը, ո­րի մի­ջո­ցով կա­ռա­վա­րու­թյու­նը ֆի­նան­սա­վո­րում է ար­տե­րկ­րում բնակ­վող չի­նա­ցի գիտ­նա­կան­նե­րի ու լա­վա­գույն մաս­նա­գետ­նե­րի կար­ճա­ժամ­կետ այ­ցե­րը Չի­նաս­տան, կազ­մա­կեր­պում է նրա­նց դա­սա­խո­սու­թյուն­նե­րը հա­մա­պա­տաս­խան լսա­րան­նե­րի հա­մար: Այս ծրա­գի­րը կոչ­վում է «­Ծա­ռայել հայ­րե­նի­քին ար­տա­սահ­մա­նից», ո­րը հե­տո դառ­նում է «­Վե­րա­դառ­նալ և ծա­ռայել հայ­րե­նի­քին»[3]:

Հա­ման­ման ծրագ­րե­րը մաս­նա­կից­նե­րին ա­ռա­ջար­կում են շա­հե­կան պայ­ման­ներ, մաս­նա­վո­րա­պե­ս՝ գի­տա­կան և հե­տա­զո­տա­կան աշ­խա­տա­նք­նե­րի ամ­բող­ջու­թյա­մբ ֆի­նան­սա­վո­րում: Ընդ ո­րում, ար­տա­սահ­մա­նից վե­րա­դար­ձած լա­վա­գույն գի­տա­նա­կան­նե­րը ու­նե­նում են ա­ռա­վե­լու­թյուն տե­ղա­ցի մաս­նա­գետ­նե­րի նկատ­մա­մբ, քա­նի որ հե­տա­զո­տու­թյուն­նե­րի ֆոն­դե­րից ա­ռաջ­նա­հե­րթ օգտ­վե­լու ի­րա­վունք են ստա­նում: Մի­ա­ժա­մա­նակ նրա­նց տր­վում է սո­ցի­ա­լա­կան բո­լոր փա­թեթ­նե­րից օգտ­վե­լու ի­րա­վունք, ձեռ­նար­կա­տի­րա­կան գոր­ծու­նե­ու­­թյամբ զբաղ­վե­լու լի­ա­կա­տար ա­զա­տու­թյուն: Ծրագ­րե­րի մաս­նա­կից­նե­րը պար­տա­վոր չեն ստա­նալ Չի­նաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցի­ու­թյուն: Այս ա­մե­նը զու­գա­հե­ռա­բար խթա­նում է մր­ցակ­ցու­թյու­նը տե­ղա­ցի և դր­սից ժա­մա­նած չին մաս­նա­գետ­նե­րի մի­ջև:­

Ար­տա­սահ­մա­նում թա­փուր տե­ղե­րի չի­նա­կան տո­նա­վա­ճառ­նե­րը կազ­մա­կե­րպ­վում են տա­րին մեկ ան­գա­մ՝ սկ­սած 2000 թվա­կա­նից, ո­րին մշ­տա­պես ներ­կա են լի­նում Չի­նաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյան, գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թյան մար­մին­նե­րի, պե­տա­կան ու Չի­նաս­տա­նի մաս­նա­վոր հատ­վա­ծի ներ­կայա­ցու­ցիչ­նե­րը[4]: Տո­նա­վա­ճառ­նե­րի ժա­մա­նակ ներ­կայաց­վում են ամ­բող­ջա­կան սո­ցի­ա­լա­կան փա­թեթ­ներ, բնա­կա­րա­նի տրա­մա­դր­ման պայ­ման­ներ, ե­րե­խա­նե­րին դպ­րոց­նե­րում կամ ման­կա­պար­տեզ­նե­րում ըն­դու­նե­լու ե­րաշ­խիք­ներ: Տո­նա­վա­ճառ­նե­րին, որ­պես թա­փուր տե­ղե­րի հա­վակ­նո­րդ­ներ, մաս­նակ­ցում են աշ­խա­տան­քից ա­զատ­ված կամ ար­դեն ա­զատ­ման են­թա­կա ա­մե­նա­տար­բեր մաս­նա­գի­տու­թյուն­նե­րի տեր մար­դիկ, շատ հա­ճա­խ՝ նաև ժա­մա­նա­կին Չի­նաս­տա­նում կամ ար­տե­րկ­րում բազ­մա­թիվ բա­րձր պաշ­տոն­ներ զբա­ղեց­րած և աշ­խա­տան­քային մեծ փո­րձ ու­նե­ցող մաս­նա­գետ­ներ, բու­հե­րի շր­ջա­նա­վա­րտ­նե­ր[5]:

­Հայ­րե­նիք վե­րա­դար­ձած չի­նա­ցի մաս­նա­գետ­նե­րը նույն­պես կա­նգ­նում են տար­բեր դժ­վա­րու­թյուն­նե­րի (խն­դիր­նե­րի) առջև, մաս­նա­վո­րա­պե­ս՝

  1. ­սո­ցի­ա­լա­կան լար­վա­ծու­թյու­նը և տե­ղա­կան կադ­րե­րի դժ­գո­հու­թյու­նը հայ­րե­նիք վե­րա­դար­ձած չի­նա­ցի մաս­նա­գետ­նե­րի հա­տուկ կար­գա­վի­ճա­կի և ար­տո­նու­թյուն­նե­րի վե­րա­բե­րյալ,
  2. ՉԺՀ վե­րա­դար­ձած մաս­նա­գետ­նե­րի դժ­վար հար­մար­վե­լն ի­րա­կա­նու­թյա­նը, երբ ա­ռան­ձին դեպ­քե­րում լա­վա­գույն կր­թու­թյա­մբ մաս­նա­գետ­նե­րը հայտն­վում են երկ­րոր­դա­կան դիր­քում, աշ­խա­տան­քի մեջ ըստ ար­ժան­վույն չեն գնա­հատ­վում, մի­ա­ժա­մա­նակ, վե­րա­դար­ձած չի­նա­ցի­նե­րից շա­տե­րը հո­գե­բա­նո­րեն և գա­ղա­փա­րա­պես չեն հար­մար­վում ի­րենց հայ­րե­նի­քի ի­րա­կան պայ­ման­նե­րին, քա­նի որ ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում «ըն­դու­նել» են այլ երկր­նե­րի մշա­կույ­թը,

Նշ­ված հիմ­նա­խն­դիր­նե­րը զուտ «­չի­նա­կան» չեն: Դրա­նց բախ­վում են բո­լոր նրա­նք, ով­քեր ո­րո­շա­կի ժա­մա­նակ բնակ­վել են այլ երկր­նե­րում և ա­պա վե­րա­դար­ձել են հայ­րե­նիք: Ուս­տի նաև հե­նց այս պատ­ճա­ռով էլ ան­հրա­ժե­շտ է ու­սում­նա­սի­րել Չի­նաս­տա­նի փո­րձն այս բնա­գա­վա­ռում:

­Մաս­նա­վոր հատ­վա­ծին պե­տու­թյան ա­ռան­ձին լի­ա­զո­րու­թյուն­նե­րի մի մա­սի փո­խա­նց­ման, ինչ­պես նաև նրա­նց մի­ջև մր­ցակ­ցու­թյան խթան­ման, պե­տա­կան ծախ­սե­րի ար­դյու­նա­վետ կա­ռա­վար­ման հար­ցե­րում պե­տա­կան գնում­նե­րի մե­խա­նիզ­մը Չի­նաս­տա­նում վեր­ջին տե­ղում չէ:

Պե­տա­կան գնում­նե­րի մա­սին օ­րեն­քի հա­մա­ձայն՝ տե­ղա­կան մա­տա­կա­րար­նե­րին տրա­մա­դր­վում են ար­տո­նու­թյուն­ներ, մաս­նա­վո­րա­պե­ս՝ «ար­տադ­րան­քի, ապ­րան­քի կամ ծա­ռայու­թյան ա­վե­լի քան 50 տո­կո­սը պե­տք է ար­տա­դր­ված լի­նի Չի­նաս­տա­նում»: Ներ­մուծ­ված ապ­րա­նք­նե­րը կա­րող են գն­վել մի­այն բա­ցա­ռիկ դեպ­քե­րում, երբ դրա­նց ներ­քին հա­մար­ժե­քը 20 տո­կո­սով թա­նկ է ներ­մուծ­վո­ղից: Ըստ Եվ­րա­հա­նձ­նա­ժո­ղո­վի հա­ղո­րդ­մա­ն՝ «2012 թվա­կա­նի մայի­սի դրու­թյա­մբ Չի­նաս­տա­նը գրա­վում է ա­ռա­ջին տե­ղը պե­տա­կան մի­ջոց­նե­րով ներ­մուծ­ված ար­տադ­րան­քի ձե­ռք­բեր­ման սահ­մա­նա­փա­կում­նե­րի գծով (7 սահ­մա­նա­փա­կում)»[6]:

Չինագետ, տնտ. գիտ. թեկն.՝ Աննա Զալինյան

[1] Степнова Г.А. Китайское студенчество за рубежом – часть китайской диаспоры. // Инфор­мационные материалы: «Общество и государство в Китае в период реформ». КНР: Институ­ционализация опыта реформ. (Материалы ежегодной конференции Центра современной истории и политики Китая ИДВ РАН,). Москва. ИДВ РАН. 2016, Вып. 25.

[2] Բարձր որակավորմամբ մարդկային ռեսուրսների ներգրավման չինական առաջին ծրագիրը կոչվում էր «Տաղանդավոր երիտասարդ պրոֆեսորների ֆինանսական աջակցության ծրագիր», որի իրականացման միայն առաջին տարում Չինաստան վերադարձան արտա­սահմանում բնակվող և աշխատող 2218 գիտնականներ: // աղբյուրը՝ David Zweig, Learning to compete: China՛s efforts to encourage a “reverse brain drain”// Competing for global talent/ Ed. Ch. Kuptsch, Pang E.F., 2006

[3] Այդ մասին տես նաև՝ Ларин А.Г. Китайские мигранты в России. История и современность. М.: Восточная книга, 2009.

[4] Օրինակ՝ միայն 2008 թվականին Շանհայի Կառավարությունը ապահովագրական 24 չինական ընկերությունների հետ Լոնդոնում, Չիկագոյում և Նյու-Յորքում անցկացրել է թափուր աշխատատեղերի երեք տոնավաճառ: // http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-12/18/content_7412764.htm

[5] http://www.chinatoday.com.cn/ctenglish/se/txt/2009-09/27/content_219762_4.htm

[6] Report about Import Limitation in Government Procurement // European Commission Trade Website. – 2012. http://trade.ec.europa.eu/reports/908734 ; Տես՝ Yin Pumin. A New Dawn for NGOs. Registration requirements relaxed for charity work // Beijing Review – 06.10.2013. http://www.bjreview.com.cn/quotes/txt/2013-10/06/content_570659.htm; Brown T. L., Potoski M. Transaction Costs and Institutional Explanations for Government Service Production Decisions.; Romzek B.S., Johnson J.M. Contract Implementation and Management Effectiveness: A Preliminary Model // Journal of Public Administration. Research and Theory. – 2002. – № 12 (3)

 

Ucom - Լայնաշերտ ինտերնետ՝ սկսած 6000 դրամից:
Արտարժույթ
10:50 23/10 Առք Վաճառք
AMD / USD 474.00 479.00
AMD / EUR 550.00 557.00
AMD / RUR 6.66 6.80
դոլար
դոլար
ԿԲ Փոխարժեքներ
22/10/2021
Դոլար / Դրամ
476.48
+0.01
Եվրո / Դրամ
554.77
+0.16
Ռուբլի / Դրամ
6.75
+0.05
Ֆունտ / Դրամ
657.69
+0.21
ԿԲ Մետաղներ
22/10/2021
դրամ / գրամ
27257.43
+20.49
Արծաթ
371.18
+4.22
Պլատին
15977.91
+0.33
Ոսկու հարգեր
22/10/2021
դրամ
999 հարգ
24k
27,257.43
958 հարգ
23k
26,121.70
916 հարգ
22k
24,985.98
720 հարգ
18k
20,443.07
625 հարգ
15k
17,035.89
585 հարգ
14k
15,900.17
500 հարգ
12k
13,628.72
417 հարգ
10k
11,357.26
375 հարգ
9k
10,221.54
FOREX
10:50 23/10
EUR/USD
1.1645
+0.15%
GBP/USD
1.3785
-0.09%
USD/JPY
113.49
-0.46%
EUR/GBP
0.8434
+0.11%
Նավթ
10:50 23/10
դոլար / բարել
Brent
85.77
+1.79%
Light Sweet
83.98
+2.10%
COMEX
10:50 23/10
$ / տր. ունց.
Ոսկի
1793.10
+0.29%
Արծաթ
24.39
+0.49%
Պլատին
1043.50
-1.19%
LME / 3M
10:50 23/10
դոլար / տոննա
Ալյումին
2957.00
-2.20%
Պղինձ
9870.00
-0.65%
Նիկել
20220.00
-1.25%
Անագ
37100.00
-0.80%
Կապար
2396.00
+0.67%
Ցինկ
3444.50
-2.81%
Մոլիբդեն
45000.00
+0.00%
Կոբալտ
56545.00
+0.00%
Ինդեքսներ
10:50 23/10
կետ
Dow Jones
35677.02
+0.21%
S&P 500
4544.90
-0.11%
NASDAQ
15090.20
-0.82%
FTSE
7204.55
+0.20%
CAC 40
6733.69
+0.71%
DAX
15542.98
+0.46%
RTSI
1877.99
+0.53%
Nikkei
28804.85
+0.34%
Topix
2002.23
+0.07%
Hang Seng
26126.93
+0.42%
SSEC
3582.60
-0.34%
Թվային արժույթներ
10:50 23/10
Կրիպտոարժույթներ
BTC/AMD
29,064,732
-2.86%
BTC/USD
60998.85
-2.85%
ETH/USD
4020.28
-2.31%
BCH/USD
633.26
+0.44%
XRP/USD
1.09
-0.91%
LTC/USD
193.33
-2.31%
BNB/USD
481.05
+0.69%
DOGE/USD
0.25
+0.00%
ETH/BTC
0.06600110
+0.66%
BCH/BTC
0.01038995
+3.53%
XRP/BTC
0.00001786
+2.17%
LTC/BTC
0.00317047
+0.71%
BNB/BTC
0.00788580
+3.67%
DOGE/BTC
0.00000402
+2.81%
ԿԲ Տոկոսադրույքներ
22/10/2021
Վերաֆին. տոկ.
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք
7.25
+0.00%
Լոմբ. ռեպո
Լոմբարդային ռեպո
8.75
+0.00%
Միջ. ներգր.
Դրամական միջողների ներգրավման տոկոսադրույք
5.75
+0.00%
Մակրոտնտեսական
08/2021
ՏԱՑ
Տնտեսական Ակտիվության Ցուցանիշ
+4.90%
ԱԱԾ 3
Արդյունաբերական Արտադրանքի Ծավալ
1,415.7
+1.00%
Արտահանում 1
Արտահանում
1,912.0
+21.8%
Ներմուծում 1
Ներմուծում
3,090.6
+7.70%
ՍԳԻ
Սպառողական Գների Ինդեքս
+6.40%
Աշխատ. 2
Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը
197,881
+5.4%
Առևտուր 3
Առևտրի շրջանառություն
2,074.5
+5.30%
Գյուղտնտ. 3,4
Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ծավալ
277.99
+6.80%
Ծառայ. 3
Ծառայությունների ծավալ
1,192.0
+5.30%
Շին. 3
Շինարարության ծավալ
205.3
+7.30%
1 - մլն Դրամ, 2 - Դրամ, 3 - մլրդ Դրամ, 4 - եռամսյակային