Եվրոյի փոխարժեքը դոլարի նկատմամբ հատել է վերջին 2 տարվա նվազագույն շեմը
Եվրոգոտու տնտեսության վիճակի, ԱՄՆ կողմից սահմանված նոր մաքսատուրքերի և Եվրոպական ԿԲ-ի ու Դաշնային պահուստային համակարգի միջև տարաձայնությունների ֆոնին եվրոն ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ արձանագրել է վերջին ավելի քան երկու տարվա նվազագույն ցուցանիշը։
Եվրոյի փոխարժեքը դոլարի նկատմամբ նվազել է ևս 0,9%-ով՝ հասնելով 1,02 դոլարի, ինչը 2022 թվականի նոյեմբերի 21-ից ի վեր արձանագրված նվազագույն ցուցանիշն է։
Ընթացիկ տարվա սկզբին եվրոյի դիրքերը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ շարունակում էր թուլանալ` պայմանավորված եվրոգոտու տնտեսական հեռանկարների, քաղաքական անկայունության և Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) և ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի միջև դրամավարկային քաղաքականության տարաձայնություններով:
Եվրո-դոլար հարաբերակցությունը 2024թ. սեպտեմբերին արձանագրված առավելագույն EUR/USD=1.12 մակարդակից ավելի քան 9% անկում գրանցեց։ ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում Դոնալդ Թրամփի հաղթանակը ամրապնդեց դոլարի դիրքերը, ավելի սրելով նոյեմբերից սկսված եվրոյի թուլացման գործընթացը:
Փոխարժեքի պարիտետ
Վերլուծաբանները կանխատեսում են, որ 2025 թվականին եվրո/դոլար փոխարժեքը կհասնի պարիտետի (հավասարության)։ Վերջին անգամ նման հարաբերակցություն արձանագրվել է 2022-ին` Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայում սկսած հատուկ ռազմական օպերացիայից հետո։
Եվրոգոտու խնդիրներին գումարվեց, տարանցման հնգամյա պայմանագրի ժամկետի ավարտով պայմանավորված, Ուկրաինայի կողմից իր տարածքով Եվրոպային մատակարարվող ռուսական գազի տարանցումը դադարեցնելուց հետո: Որն էլ ստիպեց եվրոպական շատ երկրների կոշտ ձմռանը դիմել ջեռուցման ավելի թանկարժեք այլընտրանքների։
Տարեսկզբին բնական գազի ֆյուչերսների արժեքը հասավ նախորդ երկու տարիների առավելագույնին` 4 ԱՄՆ դոլար 1մլն MMBtu-ի դիմաց (բրիտանական ջերմային միավոր)։ Որից հետո այն նահանջեց մինչև 3.66 դոլար 1մլն MMBtu-ի դիմաց։
Թույլ տնտեսական ցուցանիշներն էլ ավելի են ընդգծում եվրոգոտու խնդիրները։ Ըստ S&P Global-ի դեկտեմբերի վերջին արտադրական PMI-ն Ֆրանսիայում և Գերմանիայում շարունակվում է կրճատվել: Ֆրանսիան պաշտոնապես հայտնել է, որ 2020 թվականի մայիսից ի վեր արձանագրվել է արտադրական գործունեության ամենասուր անկումը։ Մինչդեռ գերմանական արտադրանքը հասել է երեք ամսվա նվազագույնին:
Դեկտեմբերին Ֆրանսիայի Կենտրոնական բանկը վերանայել է 2025 թվականի տնտեսական աճի իր կանխատեսումը մինչև 0,9%՝ նախկինում կանխատեսված 1,2%-ի փոխարեն։
Ե՛վ Ֆրանսիան, և՛ Գերմանիան բախվում են քաղաքական անկայունության, քանի որ իշխող կուսակցությունների կոալիցիաները փլուզվում են աջ ծայրահեղական ուժերի դիմաց:
Գլոբալ առումով, Թրամփի նախագահության օրոք եվրոգոտին բախվում է անընդհատ աճող ռիսկերի։ ԱՄՆ նորընտիր նախագահը խոստացել է ավելի բարձր մաքսատուրքեր սահմանել Չինաստանից, Կանադայից և Մեքսիկայից ներկրվող ապրանքների վրա։ Եվ, չնայած, Եվրոպայի համար ուղղակի հայտարարություններ չեն հնչել, այնուամենայնիվ, սակագների հնարավոր բարձրացումների նկատմամբ հատկապես խոցելի են եվրոպական ավտոարտադրողները:
Դոլարի հեգեմոնիան (գերիշխանությունը)
ԱՄՆ դոլարը դերը աճում է Դաշնային պահուստային համակարգի (ԴՊՀ) և Թրամփի վարչախմբի կողմից վարվող դրամավարկային քաղաքականության կտրուկ փոփոխությունների ֆոնին: Տարեսկզբին դոլարի ինդեքսը բարձրացավ 109-ից, ինչը ամենաբարձր ցուցանիշն է 2022 թվականի նոյեմբերից ի վեր:
Նախորդ տարվա սեպտեմբերից ԴՊՀ-ն սկսեց մեղմացնել իր քաղաքականությունը` 50 բազիսային կետով նվազեցնելով դրույքաչափերը։ Սակայն դեկտեմբերին զբաղվածության և տնտեսական այլ ցուցանիշների բարելավումից հետո անցավ ավելի կոշտ դիրքորոշման` նվազեցնելով տոկոսադրույքներն ընդամենը 25 բազիսային կետով։ Այնուամենայնիվ, ակնկալվում է, որ ի տարբերություն անցած տարվա 2025 թվականին ԴՊՀ-ն կշարունակի պահպանել իր կոշտ դիրքորոշումը։
ԴՊՀ կողմից դրույքաչափերի փոփոխության մասին կանխատեսումները հուշում են, որ 2025-ին տոկոսադրույքը կնվազի ընդհամենը 0.5 տոկոսային կետով, չնայած ըստ սեպտեմբերյան կանխատեսումների այն պետք է կազմեր 1 տոկոսային կետ։
Ինչ վերաբերում է ԵԿԲ-ին, ընդհակառակը, 2025-ին նրանք ստիպված կլինեն արագացնել դրույքաչափերի նվազեցման գործընթացը։ 2024-ին ԵԿԲ-ն 1 տոկոսային կետով իջեցրել է տոկոսադրույքը։ Վերլուծաբանների կանխատեսմամբ 2025-ին այն կնվազի ևս 1 տոկոսային կետով, քանի որ եվրոգոտին շարունակում է բախվել բազում տնտեսական և քաղաքական խոչընդոտների, որոնք բոլորն էլ նպաստում են տարածաշրջանի ոչ խոստումնալից տնտեսական հեռանկարի ձևավորմանը։ Դրանց թվում են` շարունակվող քաղաքական անկայունությունը, ռուս ուկրաինական ճգնաժամը, Չինաստանի տնտեսական աճի տեմպի դանդաղումը, Թրամփի վարչակարգի վարած քաղաքականության բացասական հետևանքները և այլն։