OIL:  BRENT - 58.34+2.30% WTI - 52.59+1.84%
COMEX:  GOLD - 1604.40+0.94% SILVER - 18.22+2.02%
COMEX:  PLATINUM - 1004.40 +3.17%
LME:  ALUMINIUM - 1712.00-1.27% COPPER - 5811.00+1.01%
LME:  NICKEL - 13080.00-0.53% TIN - 16630.00+0.45%
LME:  LEAD - 1881.00+1.05% ZINC - 2169.00+0.70%
FOREX:  USD/JPY - 110.05+0.28% EUR/GBP - 0.8304-0.32%
FOREX:  EUR/USD - 1.0798-0.30% GBP/USD - 1.30+0.02%
STOCKS RUS:  MICEX - % RTSI - 1515.54 -1.80%
STOCKS US: DOW JONES - 29232.19-0.56% NASDAQ - 9732.74+0.02%
STOCKS US: S&P 500 - 3370.29 -0.29%
STOCKS JAPAN:  NIKKEI - 23193.80 -1.40% TOPIX - 1665.71 -1.31%
STOCKS CHINA:  HANG SENG - 27530.20 -1.54% SSEC - 2984.97 +0.05%
STOCKS EUR:  FTSE100 - 7382.01-0.69% CAC40 - 6056.82-0.48%
STOCKS EUR:  DAX - 13681.19-0.75%
18/02/2020  CBA:  USD - 478.95 AMD -0.10 GBP - 622.40 AMD -2.23
18/02/2020  CBA:  EURO - 518.37 AMD -1.06
18/02/2020  CBA:  GOLD - 24342.1 AMD -14.33 SILVER - 274.1 AMD +1.41
18/02/2020  CBA:  PLATINUM - 14890.44 AMD -80.12
17/05/2016  NASDAQ OMX ARMENIA:   USD/AVG - 477.75 AMD -2.70
Կարեն Ճշմարիտյան․ ընդունված է համարել, որ մարդկության պատմության ընթացքում եղել է երկու տնտեսական հեղափոխություն
27-04-2019 15:35 • 1.8K

Կարեն Ճշմարիտյան․ ընդունված է համարել, որ մարդկության պատմության ընթացքում եղել է երկու տնտեսական հեղափոխություն

ՀՀ էկոնոմիկայի նախկին նախարար Կարեն Ճշմարիտյանն իր ֆեյսբուքյան էջում անդրադարձել է տնտեսական հեղափոխություն հասկացությանը։

«Վաղուց սովորություն է դարձել` հանրային կյանքում, դրա որևէ հատվածում կատարված քիչ թե շատ արմատական փոփոխությունը, կամ առանցքային շրջադարձը անվանել հեղափոխություն:

Այդպիսի մոտեցումը ունի իր պատմական, հոգեբանական և ավանդութային արմատները: Մի կողմ թողնենք կոնկրետ իրադարձության հետ կապված քաղաքական և իրավական բնորոշումները: Այս քննարկման առարկան չէ նաև` այդպիսի լեզվամտածողության, կամ շեշտադրումների կիրառությունը, կամ մերժումը` քաղաքական, ոչ մասնագիտական, կամ կենցաղային շրջանակներում:

Խոսքը մեկ այլ բանի մասին է:

Հարցը վերաբերվում է այս և նմանատիպ հասկացությունների կիրառությանը զուտ մասնագիտական շրջանակներում` գիտական, կրթական ոլորտում և մասնագիտական առումով:

Մասնավորապես` տնտեսական հեղափոխության հստակ գիտական սահմանում որպես այդպիսին առկա չէ, սակայն ընդունված է` պարզապես ընդունված է համարել ( առավելապես` պատմագետների և սոցիոլոգների կողմից ), որ մարդկության պատմության ընթացքում առ այսօր եղել է երկու տնտեսական հեղափոխություն: Առաջինը` մ.թ.ա. 7-5 րդ հազարամյակներում, երբ մարդը որսորդությունից անցավ գյուղատնտեսությանը ( նեոլիտիկ, կամ գյուղատնտեսական հեղափոխություն ): Երկրորդը` 19-րդ դարում, երբ մարդու ֆիզիկական աշխատանքին առավել լայն թափով սկսեցին փոխարինել մեքենաներն ու սարքերը (Բրիտանական «ինդուստրիալ հեղափոխություն»): Նույն կերպ համարվում է, որ այժմ ամբողջ աշխարհը և մարդկությունը կանգնած է երրորդ տնտեսական հեղափոխության շեմին, որն ամենալավատեսական կանխատեսումներով կտևի մոտ 30-40 տարի: Վերջինս վերաբերվում է մարդու ոչ միայն ֆիզիկական, այլ արդեն մտավոր կարողությունների կիրառման փոխարինմանը սարքերով և մեքենաներով, այսպես ասած` «արհեստական բանականության» լայնածավալ ներդրմանը: Նշվածից կարելի է հետևություն անել, որ «տնտեսական հեղափոխություն» հասկացությունը, գոյություն ունեցող կիրառության առումով ներառում է մարդու և բնության միջև, կամ մարդու կողմից արդյունքի ստեղծման, բաշխման, և դրանց կազմակերպման, կառավարման, նաև` կարգավորման ոլորտում ծագող հարաբերություններում միանգամայն նոր` աշխարհում մինչ այդ անհայտ, կամ երբևէ չկիրառված լուծումների, մոտեցումների, մեթոդների և միջոցների համախումբ: Այստեղ գլխավորը, հատկանշականն ու որոշիչը` «աշխարհում մինչ այդ անհայտ, կամ երբևէ չկիրառված...» բնորոշումն է: Այսինքն` նույնիսկ եթե տնտեսության մեջ այդ կարգի «աշխարհում մինչ այդ անհայտ, կամ երբևէ չկիրառված» լուծումները ներդրվեն և իրականացվեն որևէ մի երկրում, ապա` դա կլինի հայտնագործություն, որը ծնունդ առավ և իրագործվեց հենց այդ երկրում, այնուհետև կտարածվի աշխարհով մեկ, և «տնտեսական հեղափոխություն» հասկացությունը գործածողները կբնորոշեն այն, որպես հերթական «տնտեսական հեղափոխություն» ամբողջ աշխարհում: Բնական է` այդ նույն շրջանակները տվյալ երկիրը կհամարեն մարդկության կողմից իրականացված տվյալ «տնտեսական հեղափոխության» օրրանը: Կլինի մոտավորապես այնպես, ինչպես եղավ Մեծ Բրիտանիայում` 19-րդ դարում: Ստացվում է, որ այսպիսի ժամանակագրական տարանջատմամբ սահմանագծվում են ամբողջ աշխարհում մարդ էակի մտավոր և ֆիզիկական կարողությունները տնտեսության մեջ գործադրելու տարբեր աստիճանների ու ծավալների շատ ընդհանրական, պատմական, սոցիալական և էվոլյուցիոն առումով բնութագրող փուլերը: Տրամաբանական է նաև այն, որ մարդու էվոլյուցիան չի կարող սահմանափակվել և դիտարկվել մեկ երկրի, տարածաշրջանի, կամ ազգի շրջանակներում: Հետևաբար` վերը նշված մասնագետների կողմից կիրառվող «տնտեսական հեղափոխություն» հասկացությունը գործածվել, և գործածվում է միայն ամբողջ աշխարհի կտրվածքով, և չի գործածվում ու չի կիրառվում մեկ երկրի կտրվածքով: Այսինքն` ցուցանում է ոչ թե տնտեսության, տնտեսվարման ձևերի, տնտեսական հարաբերությունների, այլ առավելապես մարդ էակի զարգացման ընդհանրական փուլերը:

Նշված ժամանակագրական տարանջատումը նաև չի համընկնում, և չի համապատասխանում մարդկության զարգացմանը ուղեկցող զուտ տնտեսական հարաբերությունների արմատական որակական փոփոխությունների ժամանակագրությանը: Այսինքն` այն ժամանակագրությանը, որը գիտականորեն հիմնավորում են, և սահմանում են տնտեսական պատմագետները: Դրանք տարբեր են` տնտեսական պատմության մասնագետների մի մասը գտնում է, որ մինչ այժմ եղել է 5 փուլ, մյուս մասը` 4 փուլ, և այլն: Սակայն այս փուլերը իրենց գիտական հիմնավորմամբ, նկարագրությամբ և բնույթով իրենց մեջ կրում են միանգամայն այլ իմաստային ծանրաբեռնվածություն:

Հավանաբար սա է պատճառը, որ տնտեսագիտության մեջ այդ հասկացությունը սահմանված չէ, և չի գործածվում, որպես տնտեսագիտական հասկացություն, կամ տերմին:

Զուտ տնտեսագիտական մոտեցման սահմաններում, նույնիսկ ծայրաստիճան հավակնոտ, բայց միաժամանակ նվազագույնս իրատես լինելու պարագայում` առանձին վերցրած մեկ երկրի, կամ տարածաշրջանի տնտեսության մեջ արմատական վերափոխումների հավակնություններին մի գուցե մասնագիտական բնութագրում կարող են տալ «ինդուստրիալ», «տեխնոլոգիական», թեկուզ` «գիտատեխնիկական հեղափոխություն», «տնտեսական հրաշք», «տնտեսական թռիչք», «տնտեսական տեսիլքների իրացում», կամ «արագ բարեփոխումներ», «արմատական բարեփոխումներ» ձևակերպումները: Անվանումը կարող է կախված լինել նրանից, թե տվյալ փոփոխությունների գիտական ու մասնագիտական հիմնավորումներում, և համապատասխանաբար` գաղափարական, հայեցակարգային ու ծրագրային հիմքում ինչ նպատակներ և ինչպիսի առաջնայնություններ են դրված:

Ընդհանրացնելով պետք է նշել, որ առ այսօր տնտեսագիտության մեջ գոյություն ունեցող մոտեցմամբ` առանձին վերցրած մեկ երկրի տնտեսությունը զարգանում է բացառապես էվոլյուցիոն ճանապարհով: Շատ դանդաղ, դանդաղ, արագ, շատ արագ, թռիչքաձև, թե` կատվազգիներից որևէ մեկի ցատկի նման, դա այլ հարց է, սակայն` միայն էվոլյուցիոն ճանապարհով:

Քաղաքական, ոչ մասնագիտական, կամ կենցաղային ու խոսակցական շրջանակում որևէ նպատակ շեշտադրելու, կամ առանձնահատուկ ընդգծելու նպատակով ցանկացած երևույթի կարելի է ցանկացած ձևակերպում և բնութագրում տալ: Վերջինս` զուտ ճաշակի հարց է:

Միևնույն ժամանակ ցանկալի է, որ մասնագետները, գիտնականները, մանավանդ բուհերում, և ընդհանրապես բոլորը` մասնագիտական քննարկումների տիրույթում առավել ճշգրիտ կիրառեն բոլոր հասկացություններն ու տերմինները», - գրում է Ճշմարիտյանը:

Beeline Հայաստան - Հեռահաղորդակցական ծառայություններ ձեր բիզնեսի համար:
Լրահոս
Արտարժույթ
09:38 19/02 Առք Վաճառք
AMD / USD 478.00 479.50
AMD / EUR 517.00 519.00
AMD / RUR 7.46 7.55
դոլար
դոլար
ԿԲ Փոխարժեքներ
18/02/2020
Դոլար / Դրամ
478.95
-0.10
Եվրո / Դրամ
518.37
-1.06
Ռուբլի / Դրամ
7.51
-0.06
Ֆունտ / Դրամ
622.40
-2.23
ԿԲ Մետաղներ
18/02/2020
դրամ / գրամ
Ոսկի
24342.1
-14.33
Արծաթ
274.1
+1.41
Պլատին
14890.44
-80.12
Ոսկու գին
18/02/2020
դրամ
999 հարգ
24k
24,342.10
958 հարգ
23k
23,327.85
916 հարգ
22k
22,313.59
720 հարգ
18k
18,256.58
625 հարգ
15k
15,213.81
585 հարգ
14k
14,199.56
500 հարգ
12k
12,171.05
417 հարգ
10k
10,142.54
375 հարգ
9k
9,128.29
Forex
09:38 19/02
EUR/USD
1.0798
-0.30%
GBP/USD
1.30
+0.02%
USD/JPY
110.05
+0.28%
EUR/GBP
0.8304
-0.32%
Նավթ
09:38 19/02
դոլար / բարել
Brent
58.34
+2.30%
Light Sweet
52.59
+1.84%
Comex
09:38 19/02
$ / տր. ունց.
Ոսկի
1604.40
+0.94%
Արծաթ
18.22
+2.02%
Պլատին
1004.40
+3.17%
LME / 3M
09:38 19/02
դոլար / տոննա
Ալյումին
1712.00
-1.27%
Պղինձ
5811.00
+1.01%
Նիկել
13080.00
-0.53%
Անագ
16630.00
+0.45%
Կապար
1881.00
+1.05%
Ցինկ
2169.00
+0.70%
Մոլիբդեն
23149.00
-1.41%
Կոբալտ
34000.00
+0.00%
Ինդեքսներ
09:38 19/02
կետ
Dow Jones
29232.19
-0.56%
S&P 500
3370.29
-0.29%
NASDAQ
9732.74
+0.02%
FTSE
7382.01
-0.69%
CAC 40
6056.82
-0.48%
DAX
13681.19
-0.75%
RTSI
1515.54
-1.80%
Nikkei
23193.80
-1.40%
Topix
1665.71
-1.31%
Hang Seng
27530.20
-1.54%
SSEC
2984.97
+0.05%
Թվային արժույթներ
09:47 19/02
BTC/AMD
4,842,576
+3.39%
BTC/USD
10110.8167051
+3.41%
ETH/USD
280.604537473
+3.89%
BCH/USD
418.989435924
+1.39%
XRP/USD
0.295192544
+0.54%
LTC/USD
77.4876789647
+3.54%
ԿԱՊԻՏԱԼԻԶԱՑԻԱ
BTC
184,274,437,088
+3.42%
ETH
30,799,318,292
+3.91%
BCH
7,661,897,456
+1.40%
XRP
12,910,179,886
+0.60%
LTC
4,968,064,156
+3.55%
ԿԲ Տոկոսադրույքներ
18/02/2020
Վերաֆին.
Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք
5.50
+0.00
Լոմբ. ռեպո
Լոմբարդային ռեպո
7.00
+0.00
Միջ. ներգր.
Դրամական միջողների ներգրավման տոկոսադրույք
4.00
+0.00
Մակրոտնտեսական
12/2019
ՏԱՑ
Տնտեսական Ակտիվության Ցուցանիշ
+7.90%
ԱԱԾ 3
Արդյունաբերական Արտադրանքի Ծավալ
2,103.9
+9.0%
Արտահանում 1
Արտահանում
2,640.3
+9.40%
Ներմուծում 1
Ներմուծում
5,513.8
+10.8%
ՍԳԻ
Սպառողական Գների Ինդեքս
+1.40%
Միջին աշխ. 2
Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը
182,750
+5.80%
Առևտրի շրջ. 3
Առևտրի շրջանառություն
3,249.2
+8.90%
Գյուղատնտ. 3
Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ծավալ
852,789
-4.20%
Ծառայութ. 3
Ծառայությունների ծավալ
2,062.4
+15.0%
Շինարար. 3
Շինարարության ծավալ
434,602
+4.60%
1 - միլիոն դոլար, 2 - դրամ, 3 - միլիարդ դրամ